ଏକ ସମୟର କଥା, ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଆଦିପୁରୁଷ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର ନମସ୍କାର କରାଗଲା। ସେ ସ୍ୱୟଂ ଦୟାଳୁ ଭାବେ କହିଲେ, “ଶୁଭେ, ମୋଠାରୁ ଏକ ଦୟା ଚାହିଁ, ମୁଁ ଦୟା ଦେବାକୁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ତେଣୁ ସେଠାରେ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା, “ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ ଆଉ ଶତବର୍ଷ ଓ ଏକାଧିକ ହେଉ।” ତାହାରେ, ଆଦିପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ହାତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଏକ ମହାଦ୍ୟୟାଳୁ ଦୃଶ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ମୂଳ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାଯୋଗୀ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଯାହାଙ୍କର ଆଦି ନାହିଁ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ସେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେ ସେଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଲେ ହର, ଯାଙ୍କର ଦେହ ଅର୍ଧପୁରୁଷ ଓ ଅର୍ଧନାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିତ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ରେ ଶୋଭିତ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର ହେଲେ—“ତିନି ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମୟର ଆକାର, ସମସ୍ତ କାରଣ, ରୁଦ୍ରକୁ ନମସ୍କାର।” ଏପରି ରହସ୍ୟମୟ ନାମ ଶୁଣିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା, “ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ନାମ ସଦା ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ମୋରେ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଲଗିଥିବା ପରି। ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।” ପୁନଃ, ରୁଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦାନ କଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ରୁଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦିଶିଲା। ସେ ଅଂଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସରେ ଯୋଗ ଉପଜିଲା, ସେ ସମୟର ସାର ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ଏଠାରୁ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ। ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତ୍ୟଧନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର। ରୋହିତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହରିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁ। ବିଜୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାରୁକ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ସଗର, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା। ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ଋଷି ଔର୍ବ ଏକ ଉତ୍ତମ ବର ଦେଲେ। ସଗରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରଭା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦିଲୀପ, ତାଙ୍କରୁ ଭାଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରି ଗଙ୍ଗାକୁ ଧରିଲେ। ନାଭାଗଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୌଦାସ, ଯିଏ କଳ୍ମାଷପାଦ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପତାକା ଅଶ୍ମକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ଭୟରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ବିଲିବିଲି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା। ବୃଦ୍ଧଶର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଦୀଘବାହୁ, ତାଙ୍କରୁ ରଘୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଅବତାର ରୂପେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।