କଶ୍ୟପ ମୁନି ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ବତ୍ସର ଓ ଆସିତ ନାମକ ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ପ୍ରବକ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ରୈଭ୍ୟ ରୁ ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟ ହେଲେ। ସୁମେଧାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କୁଣ୍ଡପାୟିନ୍ ନାମକ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବଳ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯିଏ ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ପାର୍ବତୀପତି ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗର ସାଧନାରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ। ଏହିପରି ମୁନିମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ମାନବ ସ୍ଵରୂପ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ରାଜର୍ଷି ତାଙ୍କର ଝିଅ ଦେଇଥିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଚାରିଜଣ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। କୈକାସୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ଥିଲେ ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ। ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା ନାମକ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଭିନ୍ନ ସ୍ଵାମୀ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ। କୁମ୍ଭିନାସୀ ଓ ରକାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ହୋଇଥିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ବନ୍ଦର, ହାତୀ ଆଦି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ନିଜେ ମହାପ୍ରଜାପତି ହେଲେ। ସେ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯୋଗ ଓ ହରଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଘୃତାଚୀ ଥିଲେ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ସେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ନାରଦ ଋଷି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହେଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ନୟନ ରକ୍ତ ହୋଇ, ନାରଦଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଯେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ନାଶ ହେବ ଓ ସେ ସନ୍ତାନହୀନ ହେବେ। ଶକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପରାଶର ନାମକ ବିଖ୍ୟାତ ତପସ୍ବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ବ୍ୟାସ ନିଜ ଅଂଶ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ତାଙ୍କ ଝିଅ କୀର୍ତ୍ତିମତୀ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ଓ ଯୋଗର ମାତା ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ରାଜବଂଶର ବିଷୟରେ କଥା କହିବି। ସଞ୍ଜ୍ଞା ରାଣୀ, ପ୍ରଭା ଓ ଛାୟାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ କିଏ ତାହା ଶୁଣ। ରାଣୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଯମ, ଯମୁନା ଓ ରୈବତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେଉଁଠି ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ ଓ ଶର୍ୟାତି, ପ୍ରଷଧ୍ର ଏହି ନବଜନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ସଞ୍ଜ୍ଞା ବୁଧଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ ଓ ସୋମପୁତ୍ର ବୁଧ ସହ ବିବାହ କଲେ। ବୁଧ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ବୋଲି ପରିଚିତ। ଇଳା ତିନିଜଣ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ, ପୁନି ସେ ନାରୀ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଖ୍ୟାତିର ଅଧିକାରୀ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କଲେ। ଶତଜନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜେଷ୍ଠ ଓ ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଂଶର ଅନୁଗାମୀ ହେଲେ। ସୁଯୋଧନ ଠାରୁ ପ୍ରଥୁ ଜନ୍ମିଲେ, ପ୍ରଥୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱକ ଜନ୍ମିଲେ। ବଳଶାଳୀ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ପହଁଚି, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଧର୍ମପୁତ୍ର ପାଇଯିବାଯିଏ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷମାନେ ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନମାନେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ।