ଏହି ଗାଥାରେ, ଦେବତାମାନେ ମହାଦେବ ଓ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଥିଲା ଭୈରବଙ୍କ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାମ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ—ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିରୋଚନ, ଯିଏ ସେଠି ପୁଅ ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ଓ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଉଥିବା ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ମହାମୁନି ସନତ୍କୁମାର ସେହି ନଗରକୁ ଆସିଲେ। ରାଜା ବିରୋଚନ ଉଠି, ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଆଜି ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ମୋତେ କ’ଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ, କୃପା କରି କହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଆସିଛି—ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଆପଣ ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କେହି ନାହାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମମଧ୍ୟରୁ ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ—ସେଇ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ତାପରେ ବିରୋଚନ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରି, ଯୋଗସାଧନାରେ ଲଗିଗଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୁରନ୍ଦରକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ପରାଜିତ ହୋଇ, ପୁରନ୍ଦର ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୋର ପୁଅ ଦୈତ୍ୟପତିମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ।” ସେମାନେ ଆବାରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ—ଅବ୍ୟକ୍ତ, ରକ୍ଷକ, ଶରଣ, ହରିଙ୍କୁ। ଏହି ବସୁଦେବ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା, ଆନନ୍ଦମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ। ତାପରେ ଯୋଗମୟ ହରି, ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନିକଟେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆ ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବି, କେଶବଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ବିଜୟର ମୂର୍ତ୍ତି, ଅନେକ କଳ୍ପ ପରି ସୁଧା, ଆନନ୍ଦର ରୂପ, ବସୁଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଭାରାହ ରୂପକୁ ଆବାରି ନମସ୍କାର। ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭବ, ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଏକମାତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଆବାରି ନମସ୍କାର।” ଏହି ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ବିଷ୍ଣୁ ହସି, ଏକ ଅପାର ବର ଦେଲେ—“ମୁଁ ନିଜେ ତୁମ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ।” ଏହି ଅପାର ବର ଦେଇ, ତିନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବମାତା ନିଜେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ। ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁଅ ବଳିଙ୍କ ନଗରରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା। ବୟସ୍କ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ଅପଶକୁନ କ’ଣ? ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? କାହିଁକି ଏମିତି ଘଟିଛି?” ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମାଆ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଏହି ପୁଅକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଅସୁରମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ସେଇ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଆଜି ଆଦିତିଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ମହାଯୋଗୀ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ହରି ଅବତରିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ସତ୍ତାର ରୂପ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ମାୟା, ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅବତରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏକ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ।” ଏପରି ଦେବତା, ମୁନି, ରାଜା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଏପରି ଘୋଷିତ ହେଲା।