ବାସୁଦେବ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ, ସେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେଇଁ ହେଉଛନ୍ତି ଉଦ୍ଧାରକ, ପୁରୁଷ, ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ଓ ଏକମାତ୍ର ପରମ ପଦ। ଉପନିଷଦ ଯେଉଁ ପରମ ପଦକୁ ଶାନ୍ତ, ସତ୍ୟ ଓ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଏହି ସେଇଁ ପଦ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନପଥରେ ଏହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ମୁଁ ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଏକ ରୂପରେ ଦେଖୁଛି; ଏହାକୁ ଯିଏ ଜାଣିଛି, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏକମାତ୍ର ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣ, ତେବେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି। ସେମାନେ ଅନେକ କୋଟି କଳ୍ପ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ପକାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଭଲଭାବରେ ବୁଝାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟକୁ ମନେ ରଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ କେହି କେହି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ବା ହିମାଳୟ କନ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭବାନୀଙ୍କର ଦୁଇ ପାଦକୁ, ନାରାୟଣଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳକୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଚମତ୍କାର ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି। ମୋହବଶତଃ, ଜଣେ ଦାନବ ଗିରିଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପରମ ପୁରୁଷ ଦେବତା ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କାଳରୁଦ୍ର ଦେବତା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଥିବା ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାରୀମାନେ ଯାହାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା। ସମସ୍ତ ଗଣମଣ୍ଡଳ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ନିଜ ପ୍ରଭାବ ହୀନ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସି, ସେ ମହାଦେବ, ଭୈରବଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯିଏ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଦାନବକୁ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ବିଦ୍ୱାନ ବେଦବେତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦାନବପତିଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତିଯାଉଥିବା ଦେବତାମାନେ ଭୈରବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। “ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଅବିରତ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ମହାଦେବ, ଆପଣ ପରମ ଧାମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ। ଆପଣ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବିଜୟୀ ଶାସକ। ତ୍ରିଶୂଳର ଶିଖରରେ ନିଜକୁ ରଖି, ଆପଣ ନୃତ୍ୟ କଲେ—ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ସମସ୍ତେ ଭୈରବ ଦେବଙ୍କୁ, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ଉଠି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସମୟ, ଯିଏ ଯୋଗରେ ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗର କାରଣ, ସେ ଋଷି—ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ଏକମାତ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମାର ରୂପ, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଗରେ ପ୍ରକଟ। ଆପଣ ଅନ୍ତକ, ଯିଏ ଯୋଗୀମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। କିଛି ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ଶିବ ବୋଲି କହନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଭେଦରୁ ଶୂନ୍ୟ। ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ବେଦବିଦ୍ୟାମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଆପଣ ସଦାଶିବ, ଆପଣେ ପରମେଶ୍ୱର।