ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ସମୟର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହେଇଯାନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁଙ୍କ ପୁଏ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ବିରତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ, ତାଙ୍କୁ ନରସିଂହଙ୍କ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚିରି ଦିଆଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତେବେ, ସେ ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସିଂହମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ। ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାର ନାରାୟଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ରାଜ୍ୟରେ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା ଓ ତପସ୍ୟା କରି, ତିନି ଅନ୍ଧକ ନାମକ ଏକ ମହାପୁତ୍ର ଲାଭ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ରସାତଳକୁ ନେଇ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନୀଳ କମଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଗାୟକୀ ରୂପେ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଇ ନିଜର ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଏବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପରେ ଅମଳ ବରାହ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ପରମ ଧାମକୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ, ଅସୁର ଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ବିପକ୍ଷୀହୀନ ହେଇଗଲା। କିନ୍ତୁ ମୋହ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାପସୀ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି, ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଏକ ମହାପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତି ଅନୁସରଣ କରିଛ, ସେଇ ତୁମର ନାଶ ହେବ।" ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଓ ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋହିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ପିତାଙ୍କ ବଧ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ—ଏହି ନାରାୟଣ ଦେବ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ନେଇ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ଏବଂ ସେ ରକ୍ଷକଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ତାପରେ ତିନି ନାରାୟଣ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ମହାଯୋଗ ଲାଭ କଲେ। ଅନ୍ଧକ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ମହାରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ତିନି ମନ୍ଦରାଚଳ ଶିରେ ବସିଥିବା ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ନଶ୍ୱର ହେଉଥିଲେ। ଭୋକରେ ବିୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷି ନିର୍ବିକାର ମନେ ଭୋଜନ କଲେ। ପରେ ଭାରୀ ବର୍ଷା ହେଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଲା। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏବେ ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ମହାମୁନି ଗୌତମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।" ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋ ଘରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଯିବା ଉଚିତ।" ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଇଲେ। ସେ ଗୌମୁଖୀକୁ ଗୋଶାଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ତାକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ଅବାକ୍ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ନିଜେ ଯିବା।" ଅପଶ୍ରୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ, ସେମାନେ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଇଲେ। କାରଣଟି ଜାଣି, କିଏସି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ସେଇ ପ୍ରକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶେଷରେ, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଗାୟମାନଙ୍କ ପରି ଭୋଜନ ପରେ ବିଶ୍ୱ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ।