ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଘଟିଲା—ସେ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଦୁଇହାତରେ ଧରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଛାଡିଦେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ପରେ ସେ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏହି ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଛାତିରେ ପାଦ ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ସେଠାରୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଅର୍ଦ୍ଧ ମଣିଷ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ସିଂହ ରୂପରେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭମ୍ରାନ୍ତ କରିଦେଲେ। ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେଇ ଅସୁର ନରସିଂହଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସତ୍ୱରେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ। ଏଥିରେ, ସେ ପଶୁପତି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଛାଡିଦେଲେ ଏବଂ ଗର୍ଜନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଶୂଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ କୌଣସି କ୍ଷତି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଭାଗବତ୍ସ୍ୱରୂପ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବେ ମନେ କଲେ। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ଶିର ନମାଇଲେ। ଏପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଭାଇମାନେଁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସାରତ୍ୱ। ସେ ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରକୃତିର ଆଧାର। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କର—ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ।' ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏଭଳି ଭାବେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। 'କାଳ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମ ଗୃହକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଏକମାତ୍ର, ଅବିନାଶୀ ଭୂତମାତ୍ର ନାୟକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନି। ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ କାଳ ଓ କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।' ପୁଅର ନିବାରଣ ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ସେ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଛିନ୍ଦିଦିଆଗଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସିଂହମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ସେ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରାୟଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ପରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜି ଅନ୍ଧକ ନାମକ ମହାପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ରସାତଳକୁ ନେଇ, ନୀଳ କମଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାୟିକା ରୂପେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ ଆବେଦନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଲେ ନିର୍ମଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ର ରୂପ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପାର ଆରମ୍ଭରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ଅସୁରୀ ସ୍ୱଭାବକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହିମାରେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଶୂନ୍ୟ ହେଲା। ତଥାପି, ମୋହରେ ପଡ଼ି ସେ ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ନାହିଁ। ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ ଏକ ଶାପ ଦେଲେ—'ଏହି ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତି ତୁମ ନାଶ ଘଟାଇବ।' ରାଜ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।