ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦେଖିଲେ—ଭଗବାନ ଶ୍ରୀହରି ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ଭୟରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ତେବେ, ସେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—"ଏହି ଅମରତ୍ୱଙ୍କ ନାଶକ ଆସିଛନ୍ତି," ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଚିହ୍ନିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ କବଚ ପିନ୍ଧି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଏକ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ପୁରୁଷ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଆଉ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଅନ୍ୟୋ ନାରାୟଣ। "ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଦେବ, ଦେବତାମାନେଂକ ରକ୍ଷକ, ନାରାୟଣ, ଆମର ଶତ୍ରୁ," ବୋଲି ସେମାନେ କହିଲେ। ଏହା ପରେ, ଭଗବାନ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଂକୁ ସମୂଳରେ ବିନାଶ କରିଦେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ରାଦ, ସଂହ୍ରାଦ ଓ ହ୍ରାଦ—ଏମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ। ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ—କୌମାର ଓ ଆଗ୍ନେୟ, ଏହିପରି ହ୍ରାଦଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏକ ଦାନବକୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ହସ୍ତରେ ଧରି ଭଗବାନ ତାକୁ ଚାଲି ଦେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ପୁନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟରେ ପାଦ ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖବର ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଅର୍ଦ୍ଧ ମଣିଷ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ସିଂହ; ଏହି ରୂପ ଦେଖି, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ଦେଖାଦେଲେ। ତେବେ, ଏକ ଅସୁର ନରସିଂହଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତ୍ବରିତ ଭାବେ ବିନାଶ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହ ତାକୁ ପରାଜିତ କଲେ। ଏହିଠାରେ, ସେ ପଶୁପତି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠି ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଭଗବାନ ଶୂଳୀନକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଦେଖି, ବାସୁଦେବ, ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ଯୋଗୀମାନେଂକ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନମାଇଲେ। ଏହିପରି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଭାଇମାନେଂକୁ ରୋକି, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱରୂପ। ସେ ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ୱରୂପର ପରମ ପୁରୁଷ, ଅବିନାଶୀ। ତାଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହେଉ—ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ।" କିନ୍ତୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ କଠୋର କଥା କହିଲେ। ତିନିଏ ସମୟ ପ୍ରଭାବରେ ଆମ ଗୃହକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଏକମାତ୍ର, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ସମୟ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ବିନାଶ ହୁଅନ୍ତି।" ସେଉଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ରୋକିଲେ ବି, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦେଲେ। ସେ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସିଂହମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ସେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହା ପରେ, ଭଗବାନ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରାୟଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ରାଜା କଲେ। ଏହି ଦାନବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ଅନ୍ଧକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ରସାତଳକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଏକ ନୀଳ କମଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାୟିକା ରୂପେ ରଖିଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ସମସ୍ତେ ଯାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମରେ ନିଜ ଅନୁରୋଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।