ଏହିପରି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ଦୁଇଜଣୀ ଝିଅ ଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ବିଷୟରେ କଥା କହିବି । ସେମାନେ ଥିଲେ ସଙ୍କଳ୍ପା ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ସାଧ୍ୟା ଓ ବିଶ୍ୱା । ବିଶ୍ୱାଠାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସାଧ୍ୟାଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଭାନୁଠାରୁ ଭାନବମାନେ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଠାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତଜମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସଙ୍କଳ୍ପାଠାରୁ ସଙ୍କଳ୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଦଶପୁତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାସ ଏହି ଦୁଇ ନାମ ଆଠ ଜଣ ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅଟୁଟ । ଧ୍ରୁବଙ୍କ ପୁତ୍ର କାଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମାପକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଅନିଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୋଜବ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କ ଗତି ଅଜ୍ଞାତ । ପ୍ରଭାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱକର୍ମା, କଲାର ନିର୍ମାତା ଓ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି କଦ୍ରୁ ଓ ମୁନି ନାମକ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସୁଛି । ଏମାନେ ହେଲେ ବିବସ୍ୱାନ୍, ସବିତୃ, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ୍ ଓ ବିଷ୍ଣୁ । ଏହି ବୈବସ୍ୱତ କାଳରେ ଆଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି । ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ତାଙ୍କ ପରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ । ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ବର ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି କରିଲେ । କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେବତା, ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅବିଚଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ପୁରାତନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ପଦ୍ମାସନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ । ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର କ୍ଷୀରସାଗର ତୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ହରି ରହନ୍ତି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ହାତ ଯୋଡି କଥା କହିଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାରରୂପ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ନିତ୍ୟ ମହାୟୋଗୀ, ଅସଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ, ରଜୋଗୁଣ ରହିତ, ନିର୍ମଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ହେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ପରମେଶ୍ୱର ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ।” ତାପରେ ଅଦ୍ରୁତ ନୟନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭଗବାନ ଜଗ୍ନାନ୍ତୁ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, କଣ କାମ ଆମ ପାଖରେ ଚାହୁଁଛ?” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଦାନବ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି । ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ବିଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି ।” ତାହାପରେ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଦାନବର ବିନାଶ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ନିଜେ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ସେହି ମହାପୁରୁଷ, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ ବିଶିଷ୍ଟ, ତାଙ୍କୁ କୁହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ତ୍ୱରିତ ଏଠାକୁ ଆସ ।” ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାପୁରୁଷ ଦାନବଙ୍କ ମହାନଗରକୁ ଗଲେ । ଭଗବାନ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆସି, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଗଲେ । ତାହାପରେ, ଦାନବାଧିପତିଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସୁନିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛି, ଏହି ଅମରମାନେ ନାଶ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।” ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ, ସେନା ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେ ଏକ ପର୍ବତ ପରି ଆକୃତିର ମହାପୁରୁଷ, ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ତାଙ୍କ ସେନା କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ନାରାୟଣ, ଆମ ଶତ୍ରୁ ।” ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ସହଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ରାଦ, ସଂହ୍ରାଦ ଓ ହ୍ରାଦ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଥିଲେ । ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର କୌମାର ଓ ଆଗ୍ନେୟ, ଏହିପରି ହ୍ରାଦଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।