ଏକ ଦିନ, ସେ ଜଣେ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ରହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ତାଙ୍କର ଦିପ୍ତିମାନ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବେଦମୂଳକ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଓ ଷମ୍ଭୁଙ୍କର ଶ୍ରୀରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ମହାପାଶୁପତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଚରଣେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯୋଗଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ନିର୍ମଳ ମହାନ୍।" ଏହିପରି ଭାବେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଶୁଧିତ ଦେଖି, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ତାଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିଜ ଶାଖାର ଆଚରଣ ଶିଖାଇଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ନିରାକାର ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟାବଶତଃ ସେଠାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କୁଶଳ ଚାହିଁ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ପୂଜା କରି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମହାସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସମସ୍ତ କାଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର କହିଲେ, "ସଦା ମୋ ସହିତ ରୁହ; ତେବେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।" ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ମହାମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଅଗ୍ନି ଆଦି ଯଜ୍ଞ ଋତୁ ମୁନିମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ। ସେ ପଶୁପତିଙ୍କର ଭକ୍ତ ଭାବେ ସିଧାସଳଖ ହୋଇ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ଶାନ୍ତ, ସଂଯମୀ, କ୍ରୋଧ ନିବାରଣ କରି, ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ସେ ସାଗରକନ୍ୟା ଉପରେ ଦଶଜନ ପୁଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଏ ଥିଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବିବାଦ ହୋଇ, ଶାପ ପାଇ, ସେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଏ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଜେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ପୂଜା ଅର୍ପଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ପୂଜା ଆଶା କରି, ସେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଘରକୁ ଚଳିଗଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଏକାଠି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବେ ତିରସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମର ଅପାତ୍ର କନ୍ୟା; ଯେପରି ଆସିଥିଲ, ସେପରି ଘର ଛାଡ଼।" ତାପରେ ସେ ନିଜ ପିତା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜକୁ ଦାହ କଲେ। ପରେ ସେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ। ରୁଦ୍ର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ତୁମେ, ମନରେ ମୋହିତ, ନିଜ କନ୍ୟା ଉପରେ ପୁଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ।" କାଳକ୍ରମେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଏ ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି ଦକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ ଶୁଣିଲେ, ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରେ, ମୁନିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୂତ, ଏହି ଭୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କୁହ। ସେ କ’ଣ କଲେ? ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।