कूर्मपुराणम्

सस्मितं प्राह पितरं स्मृत्वा पशुपतिं पतिम्

ती हसत हसत, पती पशुपती यांचा आठवून, वडिलांशी बोलली.

उपदेशं गिरिश्रेष्ठ सेवितं ब्रह्मवादिभिः

ब्रह्मज्ञान्यांनी मान्य केलेले श्रेष्ठ उपदेश सांगितला गेला.

सर्वशक्तिसमायुक्तमनन्तं प्रेरकं परम्

तो सर्व शक्तींनी युक्त, अनंत आणि सर्वांना प्रेरणा देणारा आहे.

तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदेव शरणं व्रज

त्याच्यावर निष्ठा ठेव, त्याच्याशी एकरूप हो, आणि त्याच्याच आश्रयाला जा.

सर्वयज्ञतपोदानैस्तदेवार्चय सर्वदा

सर्व यज्ञ, तप आणि दानांनी नेहमी त्याचीच पूजा कर.

ममोपदेशात् संसारं नाशयामि तवानघ

माझ्या उपदेशाने, हे निष्पापा, मी तुझा संसारबंध तोडतो.

संसारसागरादस्मादुद्धराम्यचिरेण तु

या संसारसागरातून मी तुला लवकरच बाहेर काढीन.

प्राप्याहं ते गिरिश्रेष्ठ नान्यथा कर्मकोटिभिः

गिरिश्रेष्ठा, लाखो कर्मांनीही नाही, पण माझ्या कृपेनेच तू मला प्राप्त करशील.

अध्यात्मज्ञानसहितं मुक्तये सततं कुरु

मुक्तीसाठी नेहमी आत्मज्ञानासहित आचरण कर.

श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितो धर्मो यज्ञादिको मतः

श्रुती आणि स्मृतींनी सांगितलेला धर्म, यज्ञादींनी सुरू होतो.

तस्मान्मुमुक्षुर्धर्मार्थो मद्रूपं वेदमाश्रयेत्

म्हणून, मुक्ती इच्छिणाऱ्याने धर्मासाठी माझ्या रूप असलेल्या वेदांचा आधार घ्यावा.

ऋग्यजुः सामरूपेण सर्गादौ संप्रवर्तते

सृष्टीच्या आरंभी, ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या रूपाने तो प्रकटतो.

ब्राह्मणादीन् ससर्जाथ स्वे स्वे कर्मण्ययोजयत्

मग त्याने ब्राह्मण व इतरांना निर्माण करून, त्यांना त्यांच्या कर्तव्यांमध्ये लावले.

तेषामधस्ताद् नरकांस्तामिस्त्रादीनकल्पयत्

त्यांच्या खाली, त्याने तामिस्र वगैरे नरकांची स्थापना केली.

यो ऽन्यत्ररमतेसो ऽसौनसंभाष्यो द्विजातिभिः

जो दुसरीकडे रमतो, त्याच्याशी द्विजांनी बोलू नये.

श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि निष्ठा तेषां हि तामसी

श्रुती-स्मृतींना विरोध करणारे त्यांचे संकल्प हे अंधाराचेच असतात.

एवंविधानि चान्यानि मोहनार्थानि तानि तु

अशीच इतर अनेक गोष्टीही मोहासाठी निर्माण झालेल्या आहेत.

मया सृष्टानि शास्त्राणि मोहायैषां भवान्तरे

माझ्या कडून निर्माण केलेली शास्त्रं या जीवांच्या मोहासाठी पुढच्या जन्मात असतात.

तत् प्रयत्नेन कुर्वन्ति मत्प्रियास्ते हि ये नराः

म्हणून जे लोक माझ्यावर प्रेम करतात, ते या गोष्टीसाठी मन लावून प्रयत्न करतात.

स्वायंभुवो मनुर्धार्मान् मुनीनां पूर्वमुक्तवाना

स्वायंभुव मनूंनी पूर्वी ऋषींना धर्माचे नियम सांगितले.

चक्रुर्धर्मप्रतिष्ठार्थं धर्मशास्त्राणि चैव हि

त्यांनी धर्माची स्थापना व्हावी म्हणून धर्मशास्त्रांची रचना केली.

ब्रह्मणो वचनात् तानि करिष्यन्ति युगे युगे

ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने ते प्रत्येक युगात ही धर्मशास्त्रं पाळतात.

नियोगाद् ब्रह्मणो राजंस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः

राजा, ब्रह्मदेवाच्या आदेशाने त्यांच्यात धर्माची स्थापना होते.

युगे युगे ऽत्र सर्वेषां कर्ता वै धर्मशास्त्रवित्

प्रत्येक युगात धर्मशास्त्र जाणणारा सर्व गोष्टींचा मुख्य करणारा असतो.

ज्योतिः शास्त्रं न्यायविद्या मीमांसा चोपबृंहणम्

ज्योतिषशास्त्र, न्यायविद्या आणि मीमांसा हे आधार आहेत.

चतुर्वेदैः सहोक्तानि धर्मो नान्यत्र विद्यते

चार वेदांसह ही शास्त्रं सांगितली आहेत; धर्म दुसरीकडे सापडत नाही.

स्थापयन्ति ममादेशाद् यावदाभूतसंप्लवम्

माझ्या आज्ञेने ते ही धर्मशास्त्रं सृष्टीच्या अंतापर्यंत स्थिर करतात.

परस्यान्ते कृतात्मानः प्रविशन्ति परं पदम्

इतरांच्या काळाच्या शेवटी, ज्यांनी आपले मन शुद्ध केले आहे, ते परमपदात प्रवेश करतात.

धर्मेण सहितं ज्ञानं परं ब्रह्म प्रकाशयेत्

धर्मासोबत असलेलं ज्ञान, परम ब्रह्म प्रकट करतं.