कूर्मपुराणम्

नित्यानन्दं स्वयञ्ज्योतिरक्षरं तमसः परम्

तो शाश्वत आनंद, स्वतःचं तेज असलेला, नाश न होणारा आणि अंधारापलीकडचा आहे.

कार्यं जगदथाव्यक्तं कारणं शुद्धमक्षरम्

संपूर्ण जग आणि अव्यक्त हे परिणाम आहेत, तर शुद्ध, नाश न होणारे हेच कारण आहे.

सर्गस्थित्यन्तकर्तृत्वं प्रवृत्तिर्मम गीयते

सृष्टी, पालन आणि संहार ही माझी कर्तव्ये म्हणून ओळखली जातात.

ततस्त्वं कर्मयोगेन शाश्वतं सम्यगर्चय

म्हणून तू कर्मयोगाने शाश्वत परमेश्वराची योग्य रीतीने उपासना कर.

ज्ञानं च कीदृशं दिव्यं भावनात्रयसंस्थितम्

ती दिव्य ज्ञानाची स्थिती कोणती, जी त्रिविध ध्यानात स्थिर आहे, हे सांग.

कानि तेषां प्रमाणानि पावनानि व्रतानि च

त्यांचे खरे प्रमाण कोणती, आणि शुद्ध करणारी व्रते कोणती आहेत?

ब्रूहि मे पुण्डरीकाक्ष यथावदधुनाखिलम्

कमलनयन, कृपया मला सर्व काही अगदी योग्य आणि स्पष्टपणे आत्ता सांग.

यथावदखिलं सर्वमवोचं मुनिपुङ्गवाः

मुनीश्रेष्ठा, मी सर्व काही योग्य आणि पूर्णपणे सांगितले आहे.

अनुगृह्य च तं विप्रं तत्रैवान्तर्हितो ऽभवम्

त्या ब्राह्मणाला कृपा करून मी तिथेच अदृश्य झालो.

आराधयामास परं भावपूतः समाहितः

शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने त्याने परमेश्वराची भक्ती केली.

संन्यस्य सर्वकर्माणि परं वैराग्यमाश्रितः

सर्व कर्मे सोडून, त्याने सर्वोच्च वैराग्याचा आश्रय घेतला.

संप्राप्य भावनामन्त्यां ब्राह्मीमक्षरपूर्विकाम्

त्याने ब्रह्माच्या अक्षरपूर्व ध्यानाने अंतिम स्थिती प्राप्त केली.

यं विनिद्रा जितश्वासाः काङ्क्षन्ते मोक्षकाङ्क्षिणः

ज्याची झोप नाही, ज्यांनी श्वास जिंकला आहे, असे मोक्षाची इच्छा करणारे ज्या अवस्थेला इच्छितात तीच ती स्थिती आहे.

आकाशेनैव विप्रेन्द्रो योगैश्वर्यप्रभावतः

योगशक्तीच्या प्रभावाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आकाशातून गती केली.

दृष्ट्वान्ये पथि योगीन्द्रं सिद्धा ब्रह्मर्षयो ययुः

मार्गावर योगेश्वराला पाहून सिद्ध आणि ब्रह्मर्षी त्याच्याकडे गेले.

स्थानं तद्योगिभिर्जुष्टं यत्रास्ते परमः पुमान्

ते स्थान, जे योगींना प्रिय आहे आणि जिथे परम पुरुष वास करतो.

विवेश चान्तर्भवनं देवानां च दुरासदम्

आणि तो त्या अंतराळातील, देवांनाही दुर्लभ अशा निवासात प्रवेश केला.

अनादिनिधनं देवं देवदेवं पितामहम्

ज्यांना आरंभ नाही, शेवट नाही, असे देवांचेही देव, पितामह —

तन्मध्ये पुरुषं पूर्वमपश्यत् परमं पदम्

त्यांच्या मध्यभागी त्यांनी तो आदिपुरुष, ते परमस्थान पाहिले.

चतुर्मुखमुदाराङ्गमर्चिभिरुपशोभितम्

चार मुखांचा, तेजस्वी, सुंदर अंगाचा, ज्याच्या भोवती प्रकाशाची प्रभा आहे —

प्रत्युद्गम्य स्वयं देवो विश्वात्मा परिषस्वजे

स्वतः देव, सर्व विश्वाचा आत्मा, पुढे जाऊन त्यांना प्रेमाने कवेत घेतले.

ऋग्यजुः सामसंज्ञं तत् पवित्रममलं पदम्

ते शुद्ध, निर्मळ स्थान ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद या नावांनी ओळखले जाते.

ब्रह्मतेजोमयं श्रीमन्निष्ठा चैव मनीषिणाम्

ते ब्रह्मतेजाने बनलेले, तेजस्वी आणि ज्ञानी लोकांचे आश्रयस्थान आहे.

अपश्यदैश्वरं तेजः शान्तं सर्वत्रगं शिवम्

त्यांनी ते दिव्य तेज पाहिले — शांत, सर्वत्र व्यापलेले, मंगल.

आनन्दमचलं ब्रह्म स्थानं तत्पारमेश्वरम्

तेच आनंदमय, अचल ब्रह्म, परमेश्वराचे सर्वोच्च स्थान आहे.

प्राप्तवानात्मनो धाम यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्

त्यांनी आत्म्याचे ते निवासस्थान, ज्याला मोक्ष म्हणतात आणि जे कधीही नाश पावत नाही, ते प्राप्त केले.

समाश्रित्यान्तिमं भावं मायां लक्ष्मीं तरेद् बुधः

शेवटच्या अवस्थेला आधार मानून, ज्ञानी पुरुष मायेला, लक्ष्मीला ओलांडून जातो.

शक्रेण सहिताः सर्वे पप्रच्छुर्गरुडध्वजम्

सर्वजण, इंद्रासह, गरुडध्वजाला प्रश्न विचारू लागले.

तद् वदाशेषमस्माकं यदुक्तं भवता पुरा

आम्हाला पूर्वी तुम्ही जे सांगितले, ते सर्व पुन्हा सांगावे.