कूर्मपुराणम्

लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी

ज्यांच्यामुळे लक्ष्मीपासून सुरू होऊन ती शांकर देवी साऱ्या विश्वात व्यापून राहते.

महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता

महादेवाच्या आज्ञेने तिने ब्रह्मदेवाजवळ प्रवेश केला.

सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः

आणि त्याच्या आज्ञेने ती प्रजापतीसमोर प्रकट झाली.

दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्

शूळधारी रुद्रानेही दक्षाकडून आपला हिस्सा घेतला.

मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती

मेनाच्या पोटी हिमालयाच्या कन्या सती जन्माला आली.

हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च

सर्व देव, त्रिलोक आणि स्वतःच्या कल्याणासाठी.

शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता

शिवा, सती, हिमालयाची कन्या, देव आणि दैत्य दोघांनीही पूजलेली.

विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः

तीला ऋषी जाणतात, किंवा शंकर स्वतः, किंवा हरि.

ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः

ब्रह्माचा कमळातून जन्म आणि शंकराची अमाप ऊर्जा.

विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्

पुन्हा विष्णूने त्याला नम्रतेने हरिला वंदन केले.

शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्

शिवा, सती, हिमालयाची कन्या, विचारणाऱ्यांना योग्य प्रकारे सांग.

प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्

महायोग्याने स्वतःच्या परम अवस्थेचे ध्यान करून उत्तर दिले.

रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः

हे गुप्त ज्ञान आहे, विशेषतः लपवून ठेवावं असं.

संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्

संसाराच्या समुद्रात बुडालेल्या जीवांसाठी हेच एकमेव मुक्तीचं साधन आहे.

व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता

‘आकाश’ असं ज्याला म्हणतात, तीच सर्वोच्च अवस्था हिमवती म्हणून ओळखली जाते.

एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा

ती एकपणात आणि अनेकतेतही वास करणारी, ज्ञानरूपावर अत्यंत प्रेम करणारी आहे.

स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला

ती स्वाभाविक असून तिचा प्रकाश त्यातूनच उत्पन्न होतो, आणि तो सूर्याच्या तेजासारखा निर्मळ आहे.

परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ

ती उच्च आणि नीच अशा दोन्ही रूपांनी त्याच्या सान्निध्यात खेळते.

न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः

ज्ञानी लोक म्हणतात की ईश्वराला ना कोणतेही कर्तव्य आहे, ना कोणतेही साधन.

अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः

ती आधारभूत असल्यामुळे, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, पुढील गोष्ट ऐका.

चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः

म्हणूनच, परमेश्वराला चार रूपे आहेत असे सांगितले जाते.

चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः

आणि चारही वेदांत, महेश्वर चार रूपांनी वास करतो.

तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना

त्याचा अनंताशी असलेला संबंधामुळे, रुद्रच परमात्मा आहे.

प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः

म्हणूनच, भगवंताला काळ, हरि, प्राण आणि महेश्वर असे म्हणतात.

स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः

त्या काळाला वेदज्ञ लोक अग्नि, हर आणि रुद्र असे गातात.

सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

सर्वजण काळाच्या अधीन आहेत; काळ कोणाच्याही अधीन नाही.

कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना

योगी काळाच्या साहाय्याने इतर तत्त्वांमध्ये प्रवेश करतो.

तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः

तीच्या द्वारे, प्रभु, जो सर्वश्रेष्ठ मायावी आहे, हे जग फिरवतो.

वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्

तो नेहमी महेशाचे वैश्विक रूप प्रकट करतो.