कूर्मपुराणम्

धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः

धर्म आणि ज्ञानाने प्राप्त होणाऱ्या, अविभाज्य तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः

सर्व उच्च आणि नीच गोष्टींच्या अधिपती, वेदांनी ओळखता येणाऱ्या तुला नमस्कार.

नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः

मायेचा स्वामी, सृष्टीकर्ता, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः

वामन, तुला नमस्कार; हृषीकेश, तुला वंदन.

स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने

स्वर्ग आणि मुक्ती देणाऱ्या, कोणतीही अडथळा नसलेल्या आत्म्याला नमस्कार.

देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते

देवतांचा अधिपती, देवांच्या दुःखाचा नाश करणाऱ्या तुला नमस्कार.

अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते

आम्ही जाणलेले ते ज्ञान, ज्यामुळे अमरत्व मिळते.

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः

सृष्टी, प्रलय आणि या ब्रह्माचे विस्तार—

त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः

अनंतस्वरूपा, तुलाच रक्षण करता येते; तूच आमचे आश्रय आणि ध्येय आहेस.

कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

संपूर्ण कूर्मपुराण गदाधराने सांगितले.

मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम्

सर्व जीवांना मोहात टाकण्यासाठी वासुदेवाने ही योजना केली.

धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम्

धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांची शुभ लक्षणे जशी आहेत तशी सांगितली गेली आहेत.

एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः

एकता आणि वेगळेपण, तसेच त्यातील फरकही स्पष्ट केले आहेत.

वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम्

वर्ण आणि आश्रम यांची योग्य लक्षणे येथे सांगितली आहेत.

हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

हिरण्यगर्भाने केलेली सृष्टी, हे ऋषिश्रेष्ठा, येथे वर्णन केले आहे.

ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा

ब्रह्मदेवाचे पाण्यावर झोपणे आणि त्याच्या नावाचा अर्थही येथे सांगितला आहे.

मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः

मुख्य आणि पुढील सृष्टीचे वर्णन, तसेच ऋषींची सृष्टीही येथे सांगितली आहे.

धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु

धर्माने केलेली, पूर्वीची आणि तामस गुणाची प्रजासृष्टीही येथे सांगितली आहे.

पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः

देवाचा कमळातून जन्म आणि त्या ज्ञानी देवतेला आलेला मोह, हेही सांगितले आहे.

दिव्यदृष्टिप्रदानं च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

परमेश्वर ब्रह्मदेवाने दिलेली दिव्यदृष्टी येथे सांगितली आहे.

प्रसादो गिरिशस्याथ वरदानं तथैव च

गिरीशाचा प्रसाद आणि वरदान देणे, हेही येथे सांगितले आहे.

वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः

अपूर्व असे वरदान आणि पिनाकीचे अदृश्य होणे, हेही येथे सांगितले आहे.

अवतारो ऽथ देवस्य ब्रह्मणो नाभिपङ्कजात्

ब्रह्मदेवाच्या नाभिकमळातून जन्मलेल्या देवाचा अवतार येथे सांगितला आहे.

विमोहो ब्रह्मणश्चाथ संज्ञालाभो हरेस्ततः

ब्रह्मदेवाचा मोह आणि त्यानंतर हरिला मिळालेले नाव, हेही येथे सांगितले आहे.

प्रादुर्भावो महेशस्य ललाटात् कथितस्ततः

महेशाचा कपाळातून झालेला प्रादुर्भाव नंतर सांगितला आहे.

भूतिश्च देवदेवस्य वरदानोपदेशकौ

देवाधिदेवाची समृद्धी आणि वरदान देण्याचे उपदेश येथे सांगितले आहेत.

दर्शनं देवदेवस्य नरनारीशरीरता

देवाधिदेवाचे दर्शन आणि त्याचे नर-नारी रूप येथे सांगितले आहे.

देव्यास्तु पश्चात् कथितं दक्षपुत्रीत्वमेव च

नंतर देवीचे वर्णन आणि ती दक्षाची कन्या कशी झाली, हेही सांगितले आहे.

दर्शनं दिव्यरूपस्य वैश्वरूपस्य दर्शनम्

दिव्य रूपाचे आणि विश्वरूपाचे दर्शन येथे सांगितले आहे.