कूर्मपुराणम्

अनादिनिधनं देवं वासुदेवं सनातनम्

अनादी, अविनाशी, सनातन असा वासुदेव देव आहे.

एष एव विधिर्ब्राह्मे भावने चान्तिके मतः

ब्रह्मविचारात आणि ध्यानात हाच श्रेष्ठ मार्ग मानला गेला आहे.

इन्द्रद्युम्नाय मुनये कथितं यन्मया पुरा

पूर्वी मी इंद्रद्युम्न ऋषींना जे सांगितले होते, तेच येथे सांगितले आहे.

तदीश्वरः परं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

तोच प्रभू सर्वश्रेष्ठ ब्रह्म आहे; म्हणून हे विश्व ब्रह्मरूप आहे.

तुष्टुवुर्मुनयो विष्णुं शक्रेण सह माधवम्

मुनी आणि इंद्र यांनी मिळून विष्णू, माधव यांची स्तुती केली.

नारायणाय विश्वाय वासुदेवाय ते नमः

नारायण, सर्वत्र व्यापणारा, वासुदेव, तुला नमस्कार.

माधवाय नमस्तुभ्यं नमो यज्ञेश्वराय च

माधव, तुला आणि यज्ञस्वामीला नमस्कार.

नमः सहस्रहस्ताय सहस्रचरणाय च

हजारो हात आणि हजारो पाय असणाऱ्या तुला नमस्कार.

आनन्दाय नमस्तुभ्यं मायातीताय ते नमः

आनंदस्वरूपा, तुला नमस्कार; मायेपलीकडे असणाऱ्या तुला वंदन.

पुरुषाय पुराणाय सत्तामात्रस्वरूपिणे

पुरुष, प्राचीन, केवळ अस्तित्वरूप असणाऱ्या तुला नमस्कार.

धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः

धर्म आणि ज्ञानाने प्राप्त होणाऱ्या, अविभाज्य तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः

सर्व उच्च आणि नीच गोष्टींच्या अधिपती, वेदांनी ओळखता येणाऱ्या तुला नमस्कार.

नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः

मायेचा स्वामी, सृष्टीकर्ता, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः

वामन, तुला नमस्कार; हृषीकेश, तुला वंदन.

स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने

स्वर्ग आणि मुक्ती देणाऱ्या, कोणतीही अडथळा नसलेल्या आत्म्याला नमस्कार.

देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते

देवतांचा अधिपती, देवांच्या दुःखाचा नाश करणाऱ्या तुला नमस्कार.

अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते

आम्ही जाणलेले ते ज्ञान, ज्यामुळे अमरत्व मिळते.

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः

सृष्टी, प्रलय आणि या ब्रह्माचे विस्तार—

त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः

अनंतस्वरूपा, तुलाच रक्षण करता येते; तूच आमचे आश्रय आणि ध्येय आहेस.

कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

संपूर्ण कूर्मपुराण गदाधराने सांगितले.

मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम्

सर्व जीवांना मोहात टाकण्यासाठी वासुदेवाने ही योजना केली.

धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम्

धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांची शुभ लक्षणे जशी आहेत तशी सांगितली गेली आहेत.

एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः

एकता आणि वेगळेपण, तसेच त्यातील फरकही स्पष्ट केले आहेत.

वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम्

वर्ण आणि आश्रम यांची योग्य लक्षणे येथे सांगितली आहेत.

हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

हिरण्यगर्भाने केलेली सृष्टी, हे ऋषिश्रेष्ठा, येथे वर्णन केले आहे.

ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा

ब्रह्मदेवाचे पाण्यावर झोपणे आणि त्याच्या नावाचा अर्थही येथे सांगितला आहे.

मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः

मुख्य आणि पुढील सृष्टीचे वर्णन, तसेच ऋषींची सृष्टीही येथे सांगितली आहे.

धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु

धर्माने केलेली, पूर्वीची आणि तामस गुणाची प्रजासृष्टीही येथे सांगितली आहे.

पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः

देवाचा कमळातून जन्म आणि त्या ज्ञानी देवतेला आलेला मोह, हेही सांगितले आहे.