कूर्मपुराणम्

बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः

ते अनेक रूपांचे, भयंकर रूपांचे आणि भीषण आवाज करणारे असतात.

सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत

सात थरांनी झाकलेली त्यांची आत्मा अज्ञानाचा ज्वाळा शांत करते.

सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्

ते भयंकर, अशुभ आणि सर्व काही जाळणारी आग नष्ट करतात.

अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः

पाणी नेहमी अग्नीवर जिंकते म्हणून त्या वेळी आग पाण्यात विलीन होते.

प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः

मग मोठ्या जलप्रवाहांनी ते सगळ्या जगाला पाण्याखाली बुडवतात.

अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः

मोठ्या समुद्राच्या काठीसारखे, ते प्रचंड पाण्याच्या लाटा सोडतात.

पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः

पुन्हा ते पाणी पृथ्वीवर पडते आणि त्यामुळे समुद्र भरून जातात.

पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति

डोंगर विरघळतात आणि पृथ्वी पाण्यात बुडते.

योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः

योगनिद्रा धारण करून देव प्रजापती झोपतो.

वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः

वराह कल्प येतो, ज्याचा विस्तार सांगितला आहे.

कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः

तो ऋषींनी, काळाचा विचार करणाऱ्यांनी, पुराणांत वर्णन केला आहे.

तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः

तामस काळात हराचे, आणि राजस काळात प्रजापतीचे वर्णन केले आहे.

अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः

इतर कल्प सात्त्विक असतात; त्यात माझेही रूप आहे.

आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्

गिरीश आणि मला भक्तीपूर्वक पूजल्यावर, ते त्या परमपदाला पोहोचतात.

एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु

हे जग एकाच समुद्रात विलीन झाले असता, मी योगनिद्रेत जातो.

जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा

जनलोकात राहणारे, तप आणि योगदृष्टीने—

सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्

तो सहस्त्र पाय असलेला, तेजस्वी, हजार किरणांचा आणि हजार डोळ्यांचा आहे.

प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्

मीच आहुती देण्याचं पात्र, चमचा, सोम आणि तूप आहे.

वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्

मीच वेद, जाणण्यासारखा, प्रभू, रक्षण करणारा, गोपाल आणि ब्रह्माचा मुख आहे.

हंसः प्राणो ऽथ कपिलो विश्वमूर्तिः सनातनः

हंस, प्राण, मग पुढे कपिल, विश्वरूप आणि सनातन — हे सर्व मीच आहे.

माता पिता महादेवो मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते

आई, वडील, महादेव — माझ्याशिवाय दुसरं काहीच नाही.

ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति

स्वतःला ओळखून, लोक अमरत्व प्राप्त करतात.

प्राकृतं हि समासेन शृणुध्वं गदतो मम

आता मी तुम्हाला मूळ प्रकृतीचं थोडक्यात सांगतो, ऐका.

कालाग्निर्भस्मसात् कर्तुं करोति निकिलं मतिम्

काळरूपी अग्नी सर्व काही राख करण्या उद्देशाने सर्वांचा अंत करतो.

दहेदशेषं ब्रह्माण्डं सदेवासुरमानुषम्

तो अग्नी देव, दैत्य आणि माणसं असलेलं सगळं ब्रह्मांड जाळून टाकतो.

करोति लोकसंहारं भीषणं रूपमाश्रितः

भीषण रूप धारण करून, तो सर्व लोकांचा संहार करतो.

निर्दहत्यखिलं लोकं सप्तसप्तिस्वरूपधृक्

सप्तसप्तीचं रूप घेऊन, तो सर्व लोक जाळून टाकतो.

देवतानां शरीरेषु क्षिपत्यखिलदाहकम्

तो देवतांच्या शरीरात सर्वांना जाळणारा अग्नी टाकतो.

एकासा साक्षिणी शंभोस्तिष्ठते वैदिकी श्रुतिः

एकमेव वैदिक श्रुती साक्षी म्हणून शंभूंसोबत वास करते.