पिबन्नपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्
ज्वलंत अग्नी पृथ्वीवर स्थिर राहून पाणी शोषून घेतो.
लोकान् दहति दीप्तात्मा रुद्रतेजोविजॄम्भितः
रुद्राच्या तेजाने प्रकट झालेला तो तेजस्वी अग्नी लोकांना जाळतो.
अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा दिवमूर्ध्वं दहिष्यति
खालील पृथ्वी जाळून तो वरच्या दिवाला देखील जाळतो.
उत्तिष्ठन्ति शिखास्तस्य वह्नेः संवर्तकस्य तु
त्या संहारक अग्नीच्या ज्वाळा वर उचलतात.
तदा दहत्यसौ दीप्तः कालरुद्रप्रचोदितः
त्या वेळी काळरुद्राच्या प्रेरणेने तो प्रज्वलित अग्नी सर्व जाळतो.
दहेदशेषं कालाग्निः कालो विश्वतनुः स्वयम्
काळाग्नी, म्हणजेच विश्वरूप काळ, सर्व काही उरलेसुरले न जाळतो.
अयोगुडनिभं सर्वं तदा चैकं प्रकाशते
त्या वेळी सर्व काही लोखंडाच्या गुठळीसारखे एकसारखे दिसते.
उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः
त्या वेळी आकाशात भयंकर संहारक ढग निर्माण होतात.
धूम्रवर्णास्तथा केचित् केचित् पीताः पयोधराः
काही ढग धुरकट रंगाचे, काही पिवळ्या रंगाचे असतात.
शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभाः परे
काही शंख किंवा कुंदासारखे, तर काही शुद्ध काजळासारखे दिसतात.
इन्द्रचापनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि
काही ढग आकाशात इंद्रधनुष्याप्रमाणे उभे राहतात.
बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः
ते अनेक रूपांचे, भयंकर रूपांचे आणि भीषण आवाज करणारे असतात.
सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत
सात थरांनी झाकलेली त्यांची आत्मा अज्ञानाचा ज्वाळा शांत करते.
सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्
ते भयंकर, अशुभ आणि सर्व काही जाळणारी आग नष्ट करतात.
अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः
पाणी नेहमी अग्नीवर जिंकते म्हणून त्या वेळी आग पाण्यात विलीन होते.
प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः
मग मोठ्या जलप्रवाहांनी ते सगळ्या जगाला पाण्याखाली बुडवतात.
अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः
मोठ्या समुद्राच्या काठीसारखे, ते प्रचंड पाण्याच्या लाटा सोडतात.
पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः
पुन्हा ते पाणी पृथ्वीवर पडते आणि त्यामुळे समुद्र भरून जातात.
पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति
डोंगर विरघळतात आणि पृथ्वी पाण्यात बुडते.
योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः
योगनिद्रा धारण करून देव प्रजापती झोपतो.
वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः
वराह कल्प येतो, ज्याचा विस्तार सांगितला आहे.
कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः
तो ऋषींनी, काळाचा विचार करणाऱ्यांनी, पुराणांत वर्णन केला आहे.
तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः
तामस काळात हराचे, आणि राजस काळात प्रजापतीचे वर्णन केले आहे.
अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः
इतर कल्प सात्त्विक असतात; त्यात माझेही रूप आहे.
आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्
गिरीश आणि मला भक्तीपूर्वक पूजल्यावर, ते त्या परमपदाला पोहोचतात.
एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु
हे जग एकाच समुद्रात विलीन झाले असता, मी योगनिद्रेत जातो.
जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा
जनलोकात राहणारे, तप आणि योगदृष्टीने—
सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्
तो सहस्त्र पाय असलेला, तेजस्वी, हजार किरणांचा आणि हजार डोळ्यांचा आहे.
प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्
मीच आहुती देण्याचं पात्र, चमचा, सोम आणि तूप आहे.
वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्
मीच वेद, जाणण्यासारखा, प्रभू, रक्षण करणारा, गोपाल आणि ब्रह्माचा मुख आहे.