कूर्मपुराणम्

आज्ञापयामास तयोर्वधार्थं पुरुषावुभौ

त्यांना मारण्यासाठी त्या दोघांचा वध करण्याचा आदेश देण्यात आला.

व्यनयत् कैटभं विष्णुर्जिष्णुश्च व्यनयन्मधुम्

विष्णूंनी कैटभाचा आणि जिष्णूंनी मदुचा पराभव केला.

बभाषे मधुरं वाक्यं स्नेहाविष्टमना हरिः

हरि, ज्यांचे मन स्नेहाने भरले होते, त्यांनी गोड शब्द बोलले.

नाहं भवन्तं शक्नोमि वोढुं तेजामयं गुरुम्

हे तेजस्वी महाबलाढ्य, मी तुझा भार सहन करू शकत नाही.

अवाच वैष्णवीं निद्रामेकीभूयाथ विष्णुना

विष्णू आणि वैष्णवी निद्रा एकरूप होऊन शांत झाले.

ब्रह्मा नारायणाख्यो ऽसौ सुष्वाप सलिले तदा

त्या वेळी नारायण नावाचा ब्रह्मा पाण्यावर झोपला.

अनाद्यनन्तमद्वैतं स्वात्मानं ब्रह्मसंज्ञितम्

तो आद्य, अनंत, अद्वितीय आणि ब्रह्म नावाने ओळखला जाणारा स्वतःचा आत्मा आहे.

ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां वैष्णवं भावमाश्रितः

वैष्णव भाव धारण करून त्याच रूपात त्याने सृष्टी निर्माण केली.

ऋभुं सनत्कुमारं च पुर्वजं तं सनातनम्

त्याने ऋभू आणि सनत्कुमार या प्राचीन व सनातन ऋषींची निर्मिती केली.

विदित्वा परमं भावं न सृष्टौ दधिरे मतिम्

त्यांनी परम भाव जाणून सृष्टीच्या कार्यात मन लावले नाही.

बभूव नष्टचेता वै मायया परमेष्ठिनः

परमेश्वराच्या मायेमुळे त्यांचे भान हरपले.

व्याजहारात्मनः पुत्रं मोहनाशाय पद्मजम्

मोह आणि इच्छेसाठी त्याने कमळातून जन्मलेल्या पुत्राला प्रकट केले.

यदुक्तवानात्मनो ऽसौ पुत्रत्वे तव शङ्करः

शंकरा, ज्याला तू आपला पुत्र म्हणतोस, त्याला त्याने स्वतःचा पुत्र म्हणून मान्य केले.

प्रजाः स्त्रष्टुमनास्तेपे तपः परमदुश्चरम्

सृष्टी निर्माण करण्याच्या इच्छेने त्याने अतिशय कठीण तप केले.

ततो दीर्घेण कालेन दुः खात् क्रोधो ऽभ्यजायत

मग खूप काळानंतर दुःखातून त्याच्या मनात राग उत्पन्न झाला.

ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तथाभवन्

मग त्या अश्रूंच्या थेंबांतून प्रेत नावाची जीवसृष्टी निर्माण झाली.

जहौ प्राणांश्च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः

रागाने भरून, त्या भगवंत प्रजापतींनी आपला प्राण सोडला.

सहस्त्रादित्यसंकाशो युगान्तदहनोपमः

तो हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी दिसत होता, जणू युगाच्या शेवटीचा अग्नीच.

रोदनाद् रुद्र इत्येवं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

तू रडल्यामुळे, लोकांत तुला 'रुद्र' म्हणून ओळख मिळेल.

स्थानानि चैषामष्टानां ददौ लोकपितामहः

जगाचे पितामह ब्रह्मदेवांनी या आठ जणांना त्यांची ठिकाणं दिली.

भीमश्चोग्रो महादेवस्तानि नामानि सप्त वै

भीम, उग्र, महादेव—ही त्यांची सात नावं आहेत.

दीक्षितो ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येता अष्टमूर्तयः

दीक्षित, ब्राह्मण, चंद्र—ही आठ मूर्ती आहेत.

तेषामष्टतनुर्देवो ददाति परमं पदम्

या आठ रूपधारी देवांना त्याने श्रेष्ठ स्थान दिलं.

स्वाहा दिशश्च दीक्षा च रोहिणी चेति पत्नयः

स्वाहा, दिशा, दीक्षा आणि रोहिणी या त्यांच्या पत्नी आहेत.

स्कन्दः सर्गो ऽथ सन्तानो बुधश्चैषां सुताः स्मृताः

स्कंद, सर्ग, संतती आणि बुध हे त्यांच्या मुलांमध्ये गणले जातात.

प्रजाधर्मं च काम च त्यक्त्वा वैराग्यमाश्रितः

त्याने संतती, कर्तव्य आणि इच्छा सोडून वैराग्य स्वीकारलं.

पीत्वा तदक्षरं ब्रह्म शाश्वतं परमामृतम्

त्याने त्या अक्षय, शाश्वत आणि श्रेष्ठ अमृत स्वरूप ब्रह्माचा आस्वाद घेतला.

स्वात्मना सदृशान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः

शिवाने आपल्या मनाने स्वतःसारखे रुद्र निर्माण केले.

त्रिशूलहस्तानृष्टिघ्नान् महानन्दांस्त्रिलोचनान्

त्यांच्या हातात त्रिशूळ होते, ते शत्रूंचा नाश करणारे, अत्यंत आनंदी आणि त्रिनेत्री होते.