कूर्मपुराणम्

अनुग्रहेण विश्वेश तदस्माननुपालय

सर्वांच्या प्रभू, तुझ्या कृपेने आम्हाला या प्रसंगी वाचव.

ध्यात्वा देवं त्रिशूलाङ्कं कृताञ्जलिरभाषत

त्रिशूळ असलेल्या देवाचे ध्यान करून, हात जोडून त्याने बोलायला सुरुवात केली.

धिग्बलं धिक् तपश्चर्या मिथ्यैव भवतामिह

शक्तीला आणि तपाला धिक्कार असो; इथे ते खरोखरच व्यर्थ आहेत.

उपेक्षितं वृथाचारैर्भवद्भिरिह मोहितैः

तो व्यर्थ वागणाऱ्या, तुमच्यामुळे मोहात पडलेल्या लोकांनी दुर्लक्षित केला आहे.

यमेव तं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्

ज्याला तुम्ही प्राप्त केलं, त्यालाच तुम्ही दुर्लक्षित केलं, हाय.

महानिधिं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्

मोठा खजिना मिळूनही, हाय, तुम्ही त्याची कदर केली नाही.

तमासाद्याक्षयनिधिं हा भवद्भिरुपेक्षितम्

अक्षय खजिना मिळूनही, हाय, तुम्ही त्याकडे दुर्लक्ष केलं.

तदेवोपेक्षितं दृष्ट्वा निधानं भाग्यवर्जितैः

भाग्यच्याविना लोकांनी तोच खजिना दुर्लक्षित करताना पाहिला.

तमासाद्य निधिं ब्राह्म हा भवद्भिर्वृथाकृतम्

ब्राह्मण, तो खजिना मिळवूनही, हाय, तुम्ही व्यर्थ वागलात.

न तस्य परमं किञ्चित् पदं समधिगम्यते

त्याला कोणताही सर्वोच्च स्थान मिळत नाही.

संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः

हा भगवंत, महेश्वर होऊन, काळाच्या रूपाने सर्व काही मागे घेतो.

एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः

तोच चक्रधारी, वज्रधारी आणि श्रीवत्सचिन्ह असलेला आहे.

द्वापरे भगवान् कालो धर्मकेतुः कलौ युगे

द्वापारयुगात भगवान काळ असतो; कलियुगात तो धर्माचा ध्वज आहे.

तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुरिति प्रभुः

अंधकार म्हणजे अग्नी, रज म्हणजे ब्रह्मा, आणि शुद्धता म्हणजे विष्णू, हे सर्वांचा स्वामी आहे.

यत्र तिष्ठति तद् ब्रह्म योगेन तु समन्वितम्

जिथे ते वास करते, तेच खरे ब्रह्म आहे, आणि ते योगाने एकरूप झालेले असते.

सा हि नारायणो देवः परमात्मा सनातनः

तोच नारायण देव, तोच सनातन परमात्मा आहे.

स एव मोहयेत् कृत्स्नं स एव परमा गतिः

तोच सर्वांना मोहात टाकतो आणि तोच सर्वात श्रेष्ठ ध्येय आहे.

एकशृङ्गो महानात्मा पुराणो ऽष्टाक्षरो हरिः

एक शृंग असलेला, महान आत्मा, प्राचीन आणि आठ अक्षरी हरि.

एकमूर्तिरमेयात्मा नारायण इति श्रुतिः

एकच रूप असलेला, ज्याचे स्वरूप मोजता येत नाही, असा नारायण असल्याचे वेद सांगतात.

स्तूयते विविधैर्मन्त्रैर्ब्राह्मणैर्धर्ममोक्षिभिः

धर्म आणि मुक्तीची इच्छा असलेले ब्राह्मण विविध मंत्रांनी त्याचे स्तवन करतात.

शेते योगामृतं पीत्वा यत् तद् विष्णोः परं पदम्

योगाचा अमृत पिऊन जो विश्रांती घेतो, तेच विष्णूचे परम स्थान आहे.

मूलप्रकृतिरव्यक्ता गीयते वैदिकैरजः

ज्याला मूळ प्रकृती आणि अव्यक्त असे म्हणतात, तिला वेदज्ञ ऋषी अजन्मा म्हणून गातात.

अजस्य नाभौ तद् बीजं क्षिपत्येष महेश्वरः

त्या अजन्म्याच्या नाभीत, तो बीज महेश्वर टाकतो.

महान्तं पुरुषं विश्वमपां गर्भमनुत्तमम्

महान पुरुष, हे विश्व, आणि पाण्याच्या गर्भातील श्रेष्ठ बीज.

देवदेवं महादेवं भूतानामीश्वरं हरम्

देवतांचा देव, महादेव, सर्व भूतांचा स्वामी, हरि.

विष्णुना सह संयुक्तः करोति विकरोति च

विष्णूशी एकरूप होऊन, तो निर्माण करतो आणि बदल घडवतो.

स वेदान् प्रददौ पूर्वं योगमायातनुर्मम

योगशक्तीचा मूर्तिमंत असलेला त्यानेच प्रथम वेद दिले, असे मी सांगतो.

तमेव मुक्तये ज्ञात्वा व्रजेत शरणं भवम्

मुक्तीसाठी त्याला ओळखून, मनुष्याने भवाच्या चरणी शरण जावे.

प्रणम्य देवं ब्रह्माणं पृच्छन्ति स्म सुदुः खिताः

देव ब्रह्माला वंदन करून, ते अत्यंत दुःखी होऊन त्याला विचारतात.