कूर्मपुराणम्

दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः

ईशान देवाला पाहूनही तो पुन्हा पुन्हा नाचत राहिला.

स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्

त्याने स्वतःचे शरीर फाडून त्याला राखेचा ढिग दाखवला.

माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते

तुझ्यासारखी तपस्येची महती दुसऱ्या कोणातही आढळत नाही.

न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्

हे तपस्व्या, हे योग्य नाही; यात मी तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे.

आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः

जगाचा संहार करणारा हराने श्रेष्ठ भाव धारण करून नृत्य केले.

दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः

भयंकर दाढा आणि ज्वाळांनी वेढलेला त्याचा चेहरा फारच भीतीदायक होता.

सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्

त्याने शुभ देवीला पाहिले, जिने चेहरा दहा हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी आणि प्रसन्न होता.

ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी

संयमी माणसाने रुद्राला वंदन केले आणि रुद्राध्याय जपत राहिला.

पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्

त्याने आपला पूर्वीचा वेष घेतला आणि देवी अदृश्य झाली.

न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्

"बाळा, घाबरू नकोस," असे तो म्हणाला, "तुला काय हवे आहे ते सांग."

विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः

तेव्हा तो ऋषी आनंदित होऊन विचारण्याची इच्छा धरून विनंती करू लागला.

किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्

"भगवंतांचे हे कोणते रूप? इतके भयंकर आणि सर्व दिशांना तोंड असलेले?"

अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्

"तुम्ही अचानक अदृश्य झाल्यावर मला सर्व काही जाणून घ्यायचे आहे."

महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः

महेश स्वतःच्या आत्म्याचं योग आहे, आणि देवी ही त्रिपुराचा नाश करणारी अग्नी आहे.

दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः

तो सर्व पापांचा नाश करणारा, काळ, काळ घडवणारा आणि हराही आहे.

सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः

तो अंतर्यामी, तोच पुरुष आहे; आणि मीच खरा परमपुरुष आहे.

प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी

मुनिंनी त्याला शक्ती, जगाचा सनातन स्रोत असं म्हटलं आहे.

नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः

नारायण हा सर्वश्रेष्ठ, अव्यक्त, मायारूप आहे असं श्रुती सांगते.

योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्

मी प्रकृतीला पंचविंशती पुरुषाशी एकत्र करतो.

सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः

प्रकृतीच्या रजोगुणातून, स्वतःच्या रूपातून, तो हे सर्व विश्व निर्माण करतो.

तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः

परमात्म्याच्या सृष्टीविषयी तुझं विचारलेलं उत्तर मी नीट सांगितलं आहे.

समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः

परम अवस्थेत स्थिर होऊन, ऋषींनी रुद्राचं वर्णन केलं आहे.

दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः

हे सर्व तू नक्की पाहिलं आहेस, म्हणून मीच ज्ञानमूर्ती आहे.

विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः

विष्णू, ब्रह्मा, भगवंत, रुद्र आणि काळ — असं श्रुती म्हणते.

तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः

तेच त्याचं स्वरूप, तेच अव्यक्त, तेच अक्षर — असं श्रुती सांगते.

आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते

आकाश म्हणजेच अखंड ब्रह्म; त्याशिवाय दुसरं काहीच नाही.

संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्

म्हणून मी पूजनीय आणि वंदनीय आहे; म्हणून त्या शाश्वताला पाहा.

तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः

तेथे भक्तियोगाने त्या मुनिने रुद्राची उपासना केली.

संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः

त्याची सेवा केल्यावर विद्वान ब्राह्मण सर्व पापांतून मुक्त होतो.