विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्
तो प्रखर अग्नित शिरला; पण जळत्या ज्वाळांनीही तिला जाळले नाही.
रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः
देवतांना प्रिय असलेल्या अग्निदेवांनी सीतेला रामाला दाखवले.
चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा
जनकनंदिनी सीतेने रामाला पृथ्वीवर वाकून नमस्कार केला.
ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः
राघवाने डोक्याने वाकून अग्निदेवाचा सन्मान केला आणि तो संतुष्ट झाला.
दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता
पूर्वी भगवंताने जाळलेली ती, आता माझ्या जवळ येताना दिसली.
यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ
सर्व जीवांच्या उपस्थितीत, त्याने जे घडले ते दशरथपुत्राला सांगितले.
आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा
तपस्येने आराधना करून मिळवलेली, ती देवीला अतिशय प्रिय झाली.
भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता
रावणाला हवी असलेली ती, मी भवानीच्या जवळ आणली.
मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा
रावणाच्या विनाशासाठी मी मायेमय रूप निर्माण केले.
मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः
आणि मीच ते रूप मागे घेतले; जगाचा संहार करणारा मारला गेला.
पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्
नारायण या देवतेचे दर्शन घे, जो तुझा स्वतःचा अविनाशी आणि सर्वांचा मूळ आहे.
मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत
राघव आणि सर्व जीवांनी सन्मान केल्यावर अग्निदेव अदृश्य झाले.
स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्
स्त्रियांच्या सर्व पापांना दूर करणारे हे प्रायश्चित्त मानले गेले आहे.
स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्
पवित्र तीर्थस्थळी आपले शरीर सोडल्याने मनुष्य पापांपासून मुक्त होतो.
मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः
माणूस सर्व प्रकारच्या पापांपासून सुटतो.
महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्
महेश्वराची उपासना करण्यासाठी ज्ञान आणि योगाचा शाश्वत मार्ग आहे.
स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि
तोच महादेवाला पाहतो; इतर कुणालाही शेकडो कल्पांनीसुद्धा ते शक्य होत नाही.
न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः
या जगात त्याच्यापेक्षा मोठा योगी कोणीही नाही; तोच श्रेष्ठ योगी मानला जातो.
स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः
योगयुक्त असला तरी तो मुनि भगवंताला फार प्रिय नसतो.
धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै
जे धर्मनिष्ठ, शांत आणि श्रद्धेने युक्त आहेत,
सर्वपापविनिर्मुक्तो गच्छेत परमां गतिम्
सर्व पापांपासून मुक्त झालेला मनुष्य परमावस्था प्राप्त करतो.
पठेत नित्यं सुमनाः श्रोतव्यं च द्विजातिभिः
सद्भाव असलेला मनुष्य हे नेहमी वाचावे; तसेच द्विजांनी ते ऐकावे.
स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्
जो दोषांचा आवरण सोडतो, तो महेश्वराकडे जातो.
समाश्वास्य मुनीन् सूतं जगाम च यथागतम्
मुनिंना धीर देऊन सूत पुन्हा जसा आला तसा निघून गेला.
तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्
रोमहर्षण, आता तू आम्हाला ती गोष्टी सांग.
कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः
त्या गोष्टी ब्रह्मज्ञान सांगणाऱ्या ऋषींनी पुराणांत सांगितल्या आहेत.
एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्
प्रत्येक श्रेष्ठ मुनि आपल्या सातव्या पिढीपर्यंत कुल शुद्ध करतो.
प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्
प्रयाग हे प्रसिद्ध तीर्थ आहे; त्याचे माहात्म्य सांगितले गेले आहे.
ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्
ते ऋषींच्या आश्रमांनी वसलेले असून सर्व पापे दूर करते.
ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्
तेथे जरी थोडे काही दिले तरी, दोन्ही बाजूंच्या कुलाचे पावन होते.