महायोगेश्वरं वह्निमादित्यं परमेष्ठिनम्
ती महायोगेश्वर, अग्नि, आदित्य, श्रेष्ठ परमेश्वराकडे गेली.
कालाग्निं योगिनामीशं भोगमोक्षफलप्रदम्
ती काळाग्निरूप योग्यांचा स्वामी, भोग आणि मुक्ती देणाऱ्याकडे गेली.
हिरण्यमये गृहे गुप्तं महान्तममितौजसम्
ती सोन्याच्या घरात लपलेल्या, अमाप तेज असलेल्या महानाकडे गेली.
हव्यकव्यवहं देवं प्रपद्ये वह्निमीश्वरम्
मी देव, अग्निस्वरूप, देव आणि पितरांना हविर्दान नेणाऱ्या प्रभूच्या शरण जातो.
भर्गमग्निपरं ज्योती रक्ष मां हव्यवाहन
हे अग्निदेव, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आणि सर्व ज्वाळांमध्ये श्रेष्ठ, मला वाचवा.
ध्यायन्ती मनसा तस्थौ राममुन्मीलितेक्षणा
ती मनाने रामाचा ध्यान करत उभी राहिली, तिच्या डोळ्यांत रामाचे दर्शन उमटले.
आविरासीत् सुदीप्तात्मा तेजसा प्रदहन्निव
तो तेजाने प्रखर असा प्रकट झाला, जणू काही त्याच्या तेजात सर्व काही जळून जात आहे.
सीतामादाय धर्मिष्ठां पावको ऽन्तरधीयत
धर्मनिष्ठ सीतेला घेऊन अग्निदेव अदृश्य झाले.
समादाय ययौ लङ्कां सागरान्तरसंस्थिताम्
तिला घेऊन तो सागराच्या मध्ये असलेल्या लंकेत गेला.
मसादायाभवत् सीतां शङ्काकुलितमानसः
सीतेला मिळाल्यावर त्याच्या मनात शंका आणि चिंता दाटून आल्या.
विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्
तो प्रखर अग्नित शिरला; पण जळत्या ज्वाळांनीही तिला जाळले नाही.
रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः
देवतांना प्रिय असलेल्या अग्निदेवांनी सीतेला रामाला दाखवले.
चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा
जनकनंदिनी सीतेने रामाला पृथ्वीवर वाकून नमस्कार केला.
ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः
राघवाने डोक्याने वाकून अग्निदेवाचा सन्मान केला आणि तो संतुष्ट झाला.
दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता
पूर्वी भगवंताने जाळलेली ती, आता माझ्या जवळ येताना दिसली.
यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ
सर्व जीवांच्या उपस्थितीत, त्याने जे घडले ते दशरथपुत्राला सांगितले.
आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा
तपस्येने आराधना करून मिळवलेली, ती देवीला अतिशय प्रिय झाली.
भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता
रावणाला हवी असलेली ती, मी भवानीच्या जवळ आणली.
मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा
रावणाच्या विनाशासाठी मी मायेमय रूप निर्माण केले.
मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः
आणि मीच ते रूप मागे घेतले; जगाचा संहार करणारा मारला गेला.
पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्
नारायण या देवतेचे दर्शन घे, जो तुझा स्वतःचा अविनाशी आणि सर्वांचा मूळ आहे.
मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत
राघव आणि सर्व जीवांनी सन्मान केल्यावर अग्निदेव अदृश्य झाले.
स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्
स्त्रियांच्या सर्व पापांना दूर करणारे हे प्रायश्चित्त मानले गेले आहे.
स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्
पवित्र तीर्थस्थळी आपले शरीर सोडल्याने मनुष्य पापांपासून मुक्त होतो.
मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः
माणूस सर्व प्रकारच्या पापांपासून सुटतो.
महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्
महेश्वराची उपासना करण्यासाठी ज्ञान आणि योगाचा शाश्वत मार्ग आहे.
स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि
तोच महादेवाला पाहतो; इतर कुणालाही शेकडो कल्पांनीसुद्धा ते शक्य होत नाही.
न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः
या जगात त्याच्यापेक्षा मोठा योगी कोणीही नाही; तोच श्रेष्ठ योगी मानला जातो.
स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः
योगयुक्त असला तरी तो मुनि भगवंताला फार प्रिय नसतो.
धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै
जे धर्मनिष्ठ, शांत आणि श्रद्धेने युक्त आहेत,