कूर्मपुराणम्

सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः

हरीने आधी शांतपणे, गोड शब्दांत हे बोलले.

न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे

माझ्या द्वारांवर मत्सरामुळे बंदी नाही.

को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्

देवांचा देव, पितामहाला त्रास द्यायला कोण प्रयत्न करील?

सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव

हे सर्व कल्याण आणि सौख्य, जे मी तुझ्याकडून घेतले आहे,

पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय

जगाच्या मूर्तिरूपा, माझ्या प्रियतेसाठी ज्याला पद्मयोनी म्हणतात,

प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत

अतुल आनंद मिळवून त्याने पुन्हा विष्णूला सांगितले.

सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्

सर्व जीवांच्या अंतःकरणातील आत्मा हा खरोखरच सर्वोच्च, सनातन ब्रह्म आहे.

मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः

हे सर्व माझ्याने व्यापलेले आहे; मीच ब्रह्मा, सर्वोच्च पुरुष आहे.

एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ

एकच मूर्ती दोन भागांत विभागली आहे—नारायण आणि पितामह.

इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति

तुझी ही प्रतिज्ञा विनाशास कारणीभूत ठरेल.

प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम्

मी प्रधान आणि पुरुषाचा स्वामी असलेल्या त्या परमेश्वराला ओळखतो.

अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज

ज्याला आरंभ नाही, अंत नाही अशा त्या ब्रह्मात शरण जा.

भवान् न नूनमात्मानं वेत्ति तत् परमक्षरम्

तुला स्वतःचे, ते परम अक्षर स्वरूप कदाचित माहीत नाही.

नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः

आम्हा दोघांशिवाय या सर्व लोकांचा दुसरा कोणताही परमेश्वर नाही.

तस्य तत् क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत

त्याचे ते रागातून आलेले शब्द ऐकून विष्णू म्हणाला.

न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन् नान्यथाहं वदामिते

हे ब्रह्मन्, मला काहीही अज्ञात नाही; मी तुला कधीही वेगळे बोलत नाही.

मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा

माया आणि तिच्या सर्व विशेष रूपांचा कारण आत्म्यातूनच निर्माण होतो.

ज्ञात्वा तत् परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम्

ते परम तत्त्व ओळखून, स्वतःचा आत्मा हा महेश्वर आहे हे जाणून,

प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत् ततो हरः

मग ब्रह्माला कृपा करण्यासाठी हर प्रकट झाला.

त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः

त्रिशूळ हातात असलेला, तेजाचा खजिना असलेला तो भगवंत,

मालामत्यद्भुताकारां धारयन् पादलम्बिनीम्

पायापर्यंत पोहोचणारी, अतिशय अद्भुत अशी माळ घालून,

मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत्

मायेमुळे फारच गोंधळून तो पिवळ्या वस्त्रात दिसू लागला.

तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन

तेजाचा महासागर, मोजता न येणारा आत्मा, जनार्दन जवळ येतो.

अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि

त्याने त्या शुद्ध पाण्यात तेजस्वी, प्रज्वलित असलेला ईश्वर देव पाहिला.

प्रोवाचोत्थाय भगवान् देवदेवं पितामहम्

भगवान उठून, देवांचा देव असलेल्या पितामहाला संबोधून बोलला.

अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान्

तो अनादी, अनंत, समजून न येणारा आणि सर्व लोकांचा महान स्वामी आहे.

भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः

तो सर्व जीवांचा अधिपती, योगी, महेश, निर्मळ आणि मंगल आहे.

यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः

ज्याला ब्रह्मभावात तल्लीन झालेले यती लोक पाहतात.

कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः

तोच काळ होऊन, एकटा, अविभाज्य आणि मंगल महादेव आहे.