कूर्मपुराणम्

प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्

मूत्र किंवा विष्ठा खाल्ल्यावर द्विजानं चांद्रायण व्रत करावं.

पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः

तीनही द्विज जातींनी पुन्हा संस्कार घ्यावा लागतो.

भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्

भास, बेडूक, कुरर किंवा विष्किरा खाल्ल्यावर कृच्छ्र व्रत करावं.

शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्

द्विजानें जर शूद्राच्या उष्ट्या अन्नाचं सेवन केलं, तर त्यानें चंद्रायण व्रत करावं.

गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्

जो गायीच्या मूत्रात भिजवलेलं ज्वारीचं अन्न खातो किंवा दुसऱ्यानं उरलेलं पाणी पितो, तो कामासक्त होतो.

तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्

त्या वेळी, पाप शुद्धीकरता सांत्तपन व्रत सांगितलं आहे.

चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्

ब्राह्मणानें पाप दूर करण्यासाठी कठीण सांत्तपन व्रत घ्यावं.

त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि

तीन रात्रींमध्ये किंवा पंचगव्य घेतल्याने शुद्धी होते.

बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

कोणी जाणूनबुजून, पण बुद्धी भ्रमित होऊन वागला, तर त्यानें तप्तकृच्छ्र व्रत करावं.

प्रमादाद् भोजनं कृत्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

अज्ञानानं अन्न खाल्लं, तर तीन रात्रींमध्ये शुद्धी होते.

बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्रेण भगवानाह पद्मजः

पण जाणूनबुजून केल्यास, कठीणतेनं शुद्धी होते, असं पद्मज भगवान म्हणतात.

भुक्त्वोपवासं कुर्वोत कृच्छ्रपादमथापि वा

अन्न खाल्ल्यावर उपवास करावा किंवा कृच्छ्रपद व्रत करावं.

अज्ञातभुक्तशुद्ध्यर्थं ज्ञातस्य तु विशेषतः

अज्ञानानं खाल्ल्यावर शुद्धीसाठी आणि जाणून खाल्ल्यास विशेष शुद्धीसाठी.

अभिचारमहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुद्ध्यति

जड जादूटोणा नसल्यास, तीन कृच्छ्र व्रतांनी शुद्धी होते.

गोमूत्रयावकाहारः प्राजापत्येन शुद्ध्यति

गायीच्या मूत्रात भिजवलेलं ज्वारीचं अन्न खाल्ल्यास प्राजापत्य व्रताने शुद्धी होते.

अहोरात्रेण शुद्ध्येत श्मश्रुकर्म च मैथुनम्

केस कापणं किंवा मैथुन केल्यावर, एक दिवस-रात्रीत शुद्धी होते.

त्रिरात्रेण विशद्ध्येत त्रिरात्रात् षडहं पुनः

तीन रात्रींमध्ये शुद्धी होते; तीन रात्रींनंतर पुन्हा सहा दिवसांनी शुद्धी होते.

कृच्छ्रं चान्द्रायणं कुर्यात् तत्पापस्यापनुत्तये

त्या पापाच्या नाशासाठी कृच्छ्र व चंद्रायण व्रत करावं.

चरेत् सांतपनं कृच्छ्रमित्याह भगवान् प्रभुः

भगवान म्हणतात, कठीण सांत्तपन कृच्छ्र व्रत घ्यावं.

चरेयुस्त्रीणि कृच्छ्राणि त्रीणि चान्द्रायणानि च

त्यांनी तीन कृच्छ्र व्रतं आणि तीन चंद्रायण व्रतं करावीत.

शुद्ध्येयुस्तद् व्रतं सम्यक् चरेयुर्धर्मवर्धनाः

जे धर्म वाढवणारे लोक ते व्रत नीट पाळतात, त्यांची शुद्धी होते.

अनश्नन् संयतमना रात्रौ चेद् रात्रिमेव हि

कोणी जर रात्रभर उपवास करून, मन आवरले असेल, तर तो उपवास रात्रीचं व्रत मानलं जातं.

गायत्र्यष्टसहस्रस्य जप्यं कुर्याद् विशुद्धये

शुद्धीसाठी गायत्री मंत्र आठ हजार वेळा म्हणावा.

स्नात्वा विशुद्ध्यते सद्यः परिश्रान्तस्तु संयमात्

स्नान केल्यावर लगेच शुद्धी मिळते; पण खूप थकल्यास संयम ठेवावा लागतो.

स्नातकव्रतलोपं तु कृत्वा चोपवसेद् दिनम्

स्नातकाचं व्रत मोडलं तर एक दिवस उपवास करावा.

चान्द्रायणं चरेद् व्रात्यो गोप्रदानेन शुद्ध्यति

व्रात्याने चांद्रायण व्रत करावं; गायीचं दान केल्याने तो शुद्ध होतो.

देवद्रोहं गुरुद्रोहं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

देव किंवा गुरूचा अपमान केल्यास तप्तकृच्छ्र व्रताने शुद्धी मिळते.

त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत् तु नग्नो वा प्रविशेज्जलम्

तीन रात्र उपवास केल्याने, किंवा नग्न होऊन पाण्यात गेल्याने शुद्धी मिळते.

होमाश्च शाकला नित्यमपाङ्क्तानां विशोधनम्

नित्य शाकल होम अपाक्तांना शुद्ध करतात.