कूर्मपुराणम्

चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्

चक्रवाक किंवा प्लव पक्षी खाल्ल्यास बारा दिवस उपवास करावा.

उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्

घुबड किंवा जाळ्यात पकडलेला पक्षी खाल्ल्यास हेच व्रत करावे.

जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्

कटाहार खाल्ल्यावरही हेच व्रत करावे.

गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

गायीचे मूत्र आणि जव यावर एक महिना राहिल्यास शुद्धी होते.

रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्

रक्तपाय असलेले पक्षी खाल्ल्यावर सात दिवस हेच व्रत करावे.

भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये

मासभर ते खाल्ल्यावर, त्या पापाच्या नाशासाठी हे व्रत करावं.

प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च

शंख किंवा कासव खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत घ्यावं.

नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

नाळिका किंवा तांदुळी खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे

कक्कुभाचं अंडं खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी होते.

उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

इच्छेने उडुंबर खाल्ल्यावर तप्तकृच्छ्र व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

अशा प्रकारचं अन्न खाल्ल्यावर तीन रात्रींमध्ये शुद्धी मिळते.

गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

गायीचं मूत्र आणि यव खाऊन एक महिना राहिल्यावर शुद्धी मिळते.

संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्

जिचं वासरू जिवंत आहे अशा गायीचं दूध प्यायल्यावर हे व्रत करावं.

गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति

गायीचं मूत्र आणि यव खाल्ल्यावर सात रात्रींमध्ये शुद्धी मिळते.

चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः

एकाग्र ब्राह्मण चांद्रायण व्रत केल्याने शुद्ध होतो.

चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः

द्विजानं अन्न खाल्ल्यावर योग्य रीतीने चांद्रायण व्रत करावं.

अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

पत्नीसमवेत राहणाऱ्यांनी तप्तकृच्छ्र व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च

हे जर जाणूनबुजून केलं असेल तर एक वर्ष कृच्छ्र व्रत आणि पुन्हा संस्कार करावा लागतो.

अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

निषिद्ध अन्न खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः

जिथे ठराविक नियम नाहीत, तिथे सर्वत्र एक दिवस योग्य मानला जातो.

प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्

मूत्र किंवा विष्ठा खाल्ल्यावर द्विजानं चांद्रायण व्रत करावं.

पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः

तीनही द्विज जातींनी पुन्हा संस्कार घ्यावा लागतो.

भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्

भास, बेडूक, कुरर किंवा विष्किरा खाल्ल्यावर कृच्छ्र व्रत करावं.

शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्

द्विजानें जर शूद्राच्या उष्ट्या अन्नाचं सेवन केलं, तर त्यानें चंद्रायण व्रत करावं.

गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्

जो गायीच्या मूत्रात भिजवलेलं ज्वारीचं अन्न खातो किंवा दुसऱ्यानं उरलेलं पाणी पितो, तो कामासक्त होतो.

तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्

त्या वेळी, पाप शुद्धीकरता सांत्तपन व्रत सांगितलं आहे.

चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्

ब्राह्मणानें पाप दूर करण्यासाठी कठीण सांत्तपन व्रत घ्यावं.

त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि

तीन रात्रींमध्ये किंवा पंचगव्य घेतल्याने शुद्धी होते.

बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

कोणी जाणूनबुजून, पण बुद्धी भ्रमित होऊन वागला, तर त्यानें तप्तकृच्छ्र व्रत करावं.