कूर्मपुराणम्

वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु

विहिरी, तळी किंवा अशा पाण्याच्या शुद्धीसाठी चांद्रायण व्रत करावे.

चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये

सांतपन किंवा कृच्छ्र व्रत करावे; त्यामुळे आत्म्याची शुद्धी होते.

स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुद्ध्यति

आपल्या घरातील किंवा आपल्या जातीच्या पाण्यासाठी अर्धे कृच्छ्र व्रत केल्याने शुद्धी होते.

पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्

फुले, मुळे आणि फळांसाठी पंचगव्याने शुद्धी होते.

चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्

कापड, कातडी आणि मांसासाठी तीन दिवस उपवास करावा.

अयः कांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्

लोखंड, कांस्य आणि दगडासाठी बारा दिवस थोडे थोडेच अन्न घ्यावे.

पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः

पक्षी, सुवासिक पदार्थ, औषधी वनस्पती आणि दोर यांसाठी तीन दिवस फक्त दूध घ्यावे.

वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति

वराह किंवा कोंबडी खाल्ल्यास तप्तकृच्छ्र व्रताने शुद्धी होते.

उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद् घृतम्

बारा दिवस उपवास करून कुंभार्‍यासह तुपाची होम करावी.

व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु

व्रतासारखेच पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने संस्कार करावा.

चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्

चक्रवाक किंवा प्लव पक्षी खाल्ल्यास बारा दिवस उपवास करावा.

उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्

घुबड किंवा जाळ्यात पकडलेला पक्षी खाल्ल्यास हेच व्रत करावे.

जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्

कटाहार खाल्ल्यावरही हेच व्रत करावे.

गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

गायीचे मूत्र आणि जव यावर एक महिना राहिल्यास शुद्धी होते.

रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्

रक्तपाय असलेले पक्षी खाल्ल्यावर सात दिवस हेच व्रत करावे.

भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये

मासभर ते खाल्ल्यावर, त्या पापाच्या नाशासाठी हे व्रत करावं.

प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च

शंख किंवा कासव खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत घ्यावं.

नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

नाळिका किंवा तांदुळी खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे

कक्कुभाचं अंडं खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी होते.

उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

इच्छेने उडुंबर खाल्ल्यावर तप्तकृच्छ्र व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

अशा प्रकारचं अन्न खाल्ल्यावर तीन रात्रींमध्ये शुद्धी मिळते.

गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

गायीचं मूत्र आणि यव खाऊन एक महिना राहिल्यावर शुद्धी मिळते.

संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्

जिचं वासरू जिवंत आहे अशा गायीचं दूध प्यायल्यावर हे व्रत करावं.

गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति

गायीचं मूत्र आणि यव खाल्ल्यावर सात रात्रींमध्ये शुद्धी मिळते.

चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः

एकाग्र ब्राह्मण चांद्रायण व्रत केल्याने शुद्ध होतो.

चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः

द्विजानं अन्न खाल्ल्यावर योग्य रीतीने चांद्रायण व्रत करावं.

अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

पत्नीसमवेत राहणाऱ्यांनी तप्तकृच्छ्र व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.

बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च

हे जर जाणूनबुजून केलं असेल तर एक वर्ष कृच्छ्र व्रत आणि पुन्हा संस्कार करावा लागतो.

अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

निषिद्ध अन्न खाल्ल्यावर प्राजापत्य व्रत केल्याने शुद्धी मिळते.