कूर्मपुराणम्

भेजे महादेवपुरीं वाराणसीमिति श्रुताम्

तो महादेवाची प्रसिद्ध नगरी, वाराणसी, यात गेला.

हा हेत्युक्त्वा सनादं सा पातालं प्राप दुः खिता

'हाय!' असे म्हणून ती दुःखी होऊन, नादासोबत पाताळात गेली.

गणानामग्रतो देवः स्थापयामास शङ्करः

शंकराने त्या देवाला गणांच्या पुढे ठेवले.

उक्त्वा सजीवमस्त्वीशो विष्णवे स घृणानिधिः

'तो जिवंत राहो' असे म्हणून, दयाळू ईश्वराने त्याला विष्णूला दिले.

तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्

त्यांच्यासाठी पाप इथे आणि पुढेही लवकर नाहीसे होते.

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् मुच्यते ब्रह्महत्यया

पितरांना आणि देवांना तृप्त केल्यावर ब्रह्महत्येच्या पापातून मुक्ती मिळते.

देहान्ते तत् परं ज्ञानं ददामि परमं पदम्

शरीराचा अंत झाल्यावर मी त्याला ते श्रेष्ठ ज्ञान, म्हणजेच परमपद देतो.

सहैव प्रमथेशानैः क्षणादन्तरधीयत

प्रमथनाथांसह तो क्षणात अदृश्य झाला.

स्वं देशमगत् तूर्णं गृहीत्वां परमं वपुः

तो पटकन आपल्या प्रदेशात पोहोचून, आपले श्रेष्ठ रूप धारण करतो.

कपालमोचनं तीर्थं स्थाणोः प्रियकरं शुभम्

कपालमोचन हे स्थाणूला प्रिय आणि शुभ तीर्थ आहे.

वाचिकैर्मानसैः पापैः कायिकैश्च विमुच्यते

वाणी, मन किंवा शरीराने केलेल्या पापांतून येथे मुक्ती मिळते.

तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः

ती तिच्या ज्वाळांनी शरीर जाळल्यावर, तो श्रेष्ठ द्विज मुक्त होतो.

पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः

दूध, तूप किंवा पाणी दिल्यावर तो पापातून मुक्त होतो.

ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये

ब्रह्महत्या केल्याचा पाप शांत करण्यासाठी तो त्या पापासाठीचं व्रत घ्यावं.

स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति

आपलं कृत्य सांगून, 'माझं मार्गदर्शन करा' असं तो आदरणीय व्यक्तीला सांगावं.

वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा

चोर किंवा ब्राह्मण यांना शिक्षा दिली किंवा कठोर तप केल्याने शुद्धी मिळते.

शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा

किंवा दोन्ही बाजूंनी धारदार शस्त्राने, किंवा लोखंडी काठीनेही शिक्षा करावी.

आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्

'मी हे पाप केलं आहे, मला शिक्षा द्या' असं जाहीर केल्याने त्याचं पाप दूर होतं.

अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्

राजाने जर त्याला शिक्षा केली नाही, तर त्या चोराचं पाप राजालाच लागतं.

चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्

द्विजाने झाडाच्या सालीचे वस्त्र घालून, जंगलात ब्रह्महत्या व्रत पाळावं.

प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्

किंवा स्वतःच्या वजनाएवढं सोनं ब्राह्मणांना दान द्यावं.

ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये

ब्राह्मणाने सोनं चोरलं असेल, तर त्या पापाच्या नाशासाठी,

अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्

त्याने तापवलेल्या, लालबुंद लोखंडाच्या स्त्रीमूर्तीला मिठी मारावी.

आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः

तो दक्षिण दिशेला तोंड करून, न हलता, सरळ उभा राहावा.

अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः

शिस्तबद्धपणे जमिनीवर झोपावं; असं केल्याने गुरुच्या पत्नीला स्पर्श केलेला व्यक्ती मुक्त होतो.

अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः

किंवा अश्वमेध यज्ञाच्या समाप्तीनंतर स्नान केल्याने मनुष्य शुद्ध होतो.

स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः

तो उभा किंवा बसून, दिवसातून तीनदा पाण्याकडे जाऊन, फिरत राहावा.

चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः

किंवा तो पुन्हा चार किंवा पाच चांद्रायण व्रते करू शकतो.

स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्

त्या पापाच्या नाशासाठी त्याच व्रताचं पालन करावं.