कूर्मपुराणम्

हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

भगवान हिरण्यगर्भ त्या स्थळी गेला.

प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः

त्याच्या मायेमुळे मोहून, त्याने गोड शब्द बोलले.

एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ

इथे एकटा तू कोण आहेस? मला सांग, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ.

उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः

ब्रह्मदेवाने मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्या देवाला उत्तर दिले.

महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्

माझा तू पुरुषोत्तम, महान योगेश्वर म्हणून ओळख.

सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्

ही पृथ्वी, तिच्या मोठ्या पर्वतांसह आणि खंडांसह, सात समुद्रांनी वेढलेली आहे.

जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्

हे महायोगी, हे सर्व जाणूनसुद्धा, 'तुम्ही कोण आहात?' असे सृष्टीकर्त्याने विचारले.

प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा

त्याने कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या देवाला हलके हसत, मृदू शब्दांत उत्तर दिले.

मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः

हे विश्व फक्त माझ्यातच आहे; मीच सर्वमुखी ब्रह्मा आहे.

अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्

मग योगाच्या मदतीने परवानगी घेऊन, त्याने ब्रह्माच्या देहात प्रवेश केला.

उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः

त्या देवाच्या उदरात पाहून तो आश्चर्यचकित झाला.

अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्

आजातशत्रू भगवंताने मग पितामह ब्रह्माला बोलले.

प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ

हे श्रेष्ठ पुरुषा, आत जाऊन हे विविध लोक पाहा.

श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः

कुशध्वज पुन्हा श्रीपतीच्या उदरात गेला.

पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः

त्या देवाच्या आत फिरूनही, त्याला हरीचा शेवट सापडला नाही.

जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत

जनार्दनाच्या कृपेने ब्रह्माला नाभीपाशी कोणतेही द्वार सापडले नाही.

उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः

चतुर्मुख ब्रह्मा कमळातून बाहेर आला आणि त्याने आपले रूप सोडले.

ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः

स्वतः उत्पन्न झालेला, जगाचा आदिस्रोत, पितामह ब्रह्मा भगवंत आहे.

प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा

त्याने मेघासारख्या गंभीर आवाजात विष्णूला, पुरुषोत्तमाला संबोधले.

एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति

मीच एकटा सामर्थ्यवान आहे; दुसरा कोणी नाही—माझ्यावर कोण जिंकू शकेल?

सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः

हरीने आधी शांतपणे, गोड शब्दांत हे बोलले.

न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे

माझ्या द्वारांवर मत्सरामुळे बंदी नाही.

को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्

देवांचा देव, पितामहाला त्रास द्यायला कोण प्रयत्न करील?

सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव

हे सर्व कल्याण आणि सौख्य, जे मी तुझ्याकडून घेतले आहे,

पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय

जगाच्या मूर्तिरूपा, माझ्या प्रियतेसाठी ज्याला पद्मयोनी म्हणतात,

प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत

अतुल आनंद मिळवून त्याने पुन्हा विष्णूला सांगितले.

सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्

सर्व जीवांच्या अंतःकरणातील आत्मा हा खरोखरच सर्वोच्च, सनातन ब्रह्म आहे.

मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः

हे सर्व माझ्याने व्यापलेले आहे; मीच ब्रह्मा, सर्वोच्च पुरुष आहे.

एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ

एकच मूर्ती दोन भागांत विभागली आहे—नारायण आणि पितामह.