कूर्मपुराणम्

इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि

आता आमची ही शंका तू दूर करावी.

पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

ज्याचा जन्म कुणालाही कळत नाही अशा ब्रह्माचा पुत्र पृथ्वी कशी झाली?

अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि

अंडातून जन्मलेला सृष्टीचा स्वामी कोण, ते आम्हाला इथे सांग.

पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च

ब्रह्माचा पुत्रत्व आणि त्याचा कमळातून जन्म हेही सांग.

आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः

सर्वत्र एकच समुद्र होता; ना देव होते, ना ऋषी.

आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः

शेषनागावर विसावून पुरुषोत्तम झोपला होता.

सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः

हजारो हात असलेला, सर्वज्ञ, आणि ज्ञानी लोकांच्या ध्यानात असलेला तो होता.

महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः

महान तेजस्वी, योगमय, आणि योग्यांच्या हृदयात वास करणारा तो होता.

त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ

त्याच्या नाभीतून तीन लोकांचा सार असलेले, निर्मळ कमळ उमलले.

दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्

ते दैवी, सुवासिक, पुण्यवान आणि केसरांनी सुशोभित होते.

हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

भगवान हिरण्यगर्भ त्या स्थळी गेला.

प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः

त्याच्या मायेमुळे मोहून, त्याने गोड शब्द बोलले.

एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ

इथे एकटा तू कोण आहेस? मला सांग, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ.

उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः

ब्रह्मदेवाने मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्या देवाला उत्तर दिले.

महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्

माझा तू पुरुषोत्तम, महान योगेश्वर म्हणून ओळख.

सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्

ही पृथ्वी, तिच्या मोठ्या पर्वतांसह आणि खंडांसह, सात समुद्रांनी वेढलेली आहे.

जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्

हे महायोगी, हे सर्व जाणूनसुद्धा, 'तुम्ही कोण आहात?' असे सृष्टीकर्त्याने विचारले.

प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा

त्याने कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या देवाला हलके हसत, मृदू शब्दांत उत्तर दिले.

मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः

हे विश्व फक्त माझ्यातच आहे; मीच सर्वमुखी ब्रह्मा आहे.

अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्

मग योगाच्या मदतीने परवानगी घेऊन, त्याने ब्रह्माच्या देहात प्रवेश केला.

उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः

त्या देवाच्या उदरात पाहून तो आश्चर्यचकित झाला.

अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्

आजातशत्रू भगवंताने मग पितामह ब्रह्माला बोलले.

प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ

हे श्रेष्ठ पुरुषा, आत जाऊन हे विविध लोक पाहा.

श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः

कुशध्वज पुन्हा श्रीपतीच्या उदरात गेला.

पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः

त्या देवाच्या आत फिरूनही, त्याला हरीचा शेवट सापडला नाही.

जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत

जनार्दनाच्या कृपेने ब्रह्माला नाभीपाशी कोणतेही द्वार सापडले नाही.

उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः

चतुर्मुख ब्रह्मा कमळातून बाहेर आला आणि त्याने आपले रूप सोडले.

ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः

स्वतः उत्पन्न झालेला, जगाचा आदिस्रोत, पितामह ब्रह्मा भगवंत आहे.

प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा

त्याने मेघासारख्या गंभीर आवाजात विष्णूला, पुरुषोत्तमाला संबोधले.