कूर्मपुराणम्

एकविंशतिसंख्याताः प्रयाश्चित्तं वदन्ति वै

एकवीस जण प्रायश्चित्त सांगतात असे मानले जाते.

महापातकिनस्त्वेते यश्चैतैः सह संवसेत्

हे सर्व मोठे पापी आहेत, आणि जो त्यांच्यासोबत राहतो—

यानशय्यासनैर्नित्यं जानन् वै पतितो भवेत्

हे जाणून, जो नेहमी त्यांच्यासोबत वाहन, शय्या किंवा आसन वाटतो, तो पतित होतो.

कृत्वा सद्यः पतेज्ज्ञानात् सह भोजनमेव च

जाणीवपूर्वक त्यांच्यासोबत जेवण केले, तर लगेच पतन होते.

संवत्सरेण पतति सहाध्ययनमेव च

त्यांच्यासोबत एक वर्ष वेदाध्ययन केले, तरी पतन होते.

भैक्षमात्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा शवशिरोध्वजम्

स्वतःची शुद्धी साधण्यासाठी, माणसाने भिक्षा मागावी आणि कवटी ध्वज म्हणून बाळगावी.

विनिन्दन् स्वयमात्मानं ब्राह्मणं तं च संस्मरन्

स्वतःला दोष देत आणि त्या ब्राह्मणाचा स्मरण करत, त्याने हे करावे.

विधूमे शनकैर्नित्यं व्यङ्गारे भुक्तवज्जने

नेहमी धूर नसलेले, हळूहळू, जणू काही अंगारावर शिजवलेले अन्न खावे.

वन्यमूलफलैर्वापि वर्तयेद् धैर्यमाक्षितः

किंवा धीराने, वनातील मूळं आणि फळं खाऊन उपजीविका करावी.

पूर्णे तु द्वादशे वर्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति

बारा वर्षे पूर्ण झाली की, ब्रह्महत्या हा पाप नाहीसे होते.

कामतो मरणाच्छुद्धिर्ज्ञेया नान्येन केनचित्

स्वेच्छेने मृत्यू पत्करल्यानेच शुद्धी मिळते, दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने नाही.

ज्वलन्तं वा विशेदग्निं जलं वा प्रविशेत् स्वयम्

कोणी स्वतःच्या इच्छेने जळत्या आगीत किंवा पाण्यात प्रवेश करू शकतो.

ब्रह्महत्यापनोदार्थमन्तरा वा मृतस्य तु

ब्रह्महत्या पाप दूर करण्यासाठी, मध्येच मृत्यू आला तरी तेच फल मिळते.

दत्त्वा चान्नं स दुर्भिक्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति

दुष्काळात अन्न दान केल्याने ब्रह्महत्या पाप नाहीसे होते.

सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणाय प्रदाय तु

किंवा, वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला आपली सर्व संपत्ती दिली तरी चालते.

शुध्येत् त्रिषवणस्नानात् त्रिरात्रोपोषितो द्विजः

तीन रात्र उपवास करून, तीन वेळा स्नान करणारा द्विज शुद्ध होतो.

ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तो दृष्ट्वा रुद्रं विमुच्यते

ब्रह्मचर्य वगैरे आचरण करत, रुद्राचे दर्शन घेतल्यावर मुक्ती मिळते.

स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन् भक्त्या ब्रह्महत्यां व्यपोहति

स्नान करून, भक्तीने पितरांची पूजा केल्यावर ब्रह्महत्या पाप नाहीसे होते.

कपालं स्थापितं पूर्वं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

पूर्वी ब्रह्मदेवाने ठेवलेले ते कवटी—

तर्पपित्वा पितॄन् स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया

पितरांना तृप्त करून, स्नान केल्यावर ब्रह्महत्या पापातून मुक्ती मिळते.

कपालं ब्रह्मणः पूर्वं स्थापितं देहजं भुवि

पूर्वी ब्रह्मदेवाच्या देहातून उत्पन्न झालेले कवटी पृथ्वीवर ठेवले होते—

माहात्म्यं देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

हे सर्व देवांचा देव, महादेव यांच्या महात्म्याचे लक्षण आहे.

प्रोचुः प्रणम्य लोकादिं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

सर्वांनी वंदन करून, लोकांच्या आद्य कारणाला विचारले: 'एकच अविनाशी तत्त्व कोणते?'

अविज्ञाय परं भावं स्वात्मानं प्राह धर्षिणम्

परम अवस्था न कळता, त्याने स्वतःलाच विजयी म्हणून सांगितले.

अनादिमत्परं ब्रह्म मामभ्यर्च्य विमुच्यते

आदि आणि अंत नसलेल्या, परब्रह्म असलेल्या मला भक्तीने पूजल्यावर मुक्ती मिळते.

न विद्यते चाभ्यधिको मत्तो लोकेषु कश्चन

सर्व लोकांमध्ये माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असा कोणीही नाही.

प्रोवाच प्रहसन् वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

तो हसत हसत बोलला, पण त्याच्या डोळ्यांत रागामुळे लालसरपणा होता.

अज्ञानयोगयुक्तस्य न त्वेतदुचितं तव

अज्ञानाने भरलेल्या व्यक्तीसाठी हे तुझ्यासाठी योग्य नाही.

न मामृते ऽस्य जगतो जीवनं सर्वदा क्वचित्

माझ्याशिवाय या जगात कधीच कुठेही जीवन राहू शकत नाही.