कूर्मपुराणम्

भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः

जेवल्यावर, फक्त प्रवासासाठी लागेल तितक्यापुरतेच पात्र बाजूला ठेवावे आणि अधिकाची लालसा ठेवू नये.

वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्

पात्र भरले की, संन्याशाने नेहमी त्याच प्रमाणातच भिक्षा घ्यावी.

भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः

‘भिक्षा’ असे एकदा म्हणून, तो शांतपणे, वाणीवर संयम ठेवून आणि शुद्ध राहून जेवावा.

आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः

अन्न सूर्याला दाखवून मग पूर्वेकडे किंवा उत्तरकडे तोंड करून जेवावे.

आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्

पाणी घेतल्यावर परमेश्वर ब्रह्मदेवाचे ध्यान करावे.

चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः

मनू या प्रजापतीने संन्याशांसाठी चार भांडी सांगितली आहेत.

संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्

संध्याकाळी आणि विशेषतः अग्नीसमोर नेहमी परमेश्वराचे चिंतन करावे.

आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्

सर्व जीवांचा आत्मा अंधारापलीकडे स्थित आहे.

प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्

तो प्रकृती आणि पुरुष यांच्याही पलीकडे आहे, आकाशासारखा, अग्नीप्रमाणे आणि मंगल आहे.

ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्

आदि नसलेल्या, अद्वितीय, आनंद व इतर गुणांचे निवासस्थान असलेल्या त्या परमात्म्याचे ध्यान करावे.

सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्

पांढरा, काळा आणि लाल असा रंग असलेला, विश्वरूप असलेला महेश याचे ध्यान करावे.

आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्

आकाशात, आकाशाच्या मध्यभागी असलेल्या ईशान देवाचे ध्यान करावे.

पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्

पुरातन पुरुष शंभूचे ध्यान केल्याने बंधनातून मुक्ती मिळते.

विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्

सर्व जीवांचे एकमेव कारण असलेल्या त्या परम आकाशाचे चिंतन करावे.

आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः

मोक्षाची इच्छा असलेले जे सूक्ष्म ब्रह्मानंद पाहतात, त्याचे ध्यान करावे.

अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः

अनंत, सत्यस्वरूप परमेश्वराचे चिंतन करत संयमितपणे बसावे.

यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्

जो महेश्वराच्या आज्ञेचे पालन करतो, तो योगयुक्त ऐश्वर्य प्राप्त करतो.

ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्

बंधनातून मुक्त करणारे ब्रह्मज्ञान साधावे.

आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्

पुन्हा, अजन्म, अविनाशी आणि सर्वोच्च आनंदस्वरूप ज्ञानाचे ध्यान करावे.

स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति

म्हणून जो देव सर्वात श्रेष्ठाच्या पलीकडे आहे, तोच परमेश्वर आहे.

यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः

ज्याचा अंशही श्रेष्ठ आहे, जो सर्वाच्या पलीकडे आहे, तोच देव महेश्वर आहे.

एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते

त्यांच्या प्रत्येक चुकीसाठी वेगवेगळे प्रायश्चित्त ठरवले आहे.

प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः

शुद्ध असलेल्या व्यक्तीने प्राणायामासह सां तपन व्रत करावे.

पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः

पुन्हा आश्रमात परत येऊन, भिक्षुने आळस न करता नियमाने आचरण करावे.

तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः

तरीही असे वर्तन करू नये, कारण हा आसक्तीचा मार्ग फार भयंकर आहे.

उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना

धर्माची इच्छा असलेल्या भिक्षुने खोटे बोलल्यास ते कबूल करून योग्य कृत्य करावे.

हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका

हीसुद्धा एक हिंसा आहे, जी आत्मज्ञान नष्ट करणारी आहे.

स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्

जो दुसऱ्याचे धन घेतो, तो त्याचे प्राणच घेतो.

भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्

पुन्हा पश्चात्ताप झाल्यावर चांद्रायण व्रत पाळावे.