कूर्मपुराणम्

आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत्

तो नेहमी वेदांतात सांगितलेल्या आध्यात्मिक साधनेचा अभ्यास करतो.

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम्

तो रोज वेदांचा अभ्यास करावा; अशा व्यक्तीला सर्वोच्च अवस्था मिळते.

क्षमा दया च सतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः

क्षमा, दया आणि समाधान — ही त्याची विशेष व्रते आहेत.

कुर्यादहरहः स्नात्वा भिक्षान्नेनैव तेन हि

तो दररोज स्नान करावा आणि फक्त भिक्षेवरच उदरनिर्वाह करावा.

स्वाध्यायं चान्वहं कुर्यात् सावित्रीं संध्ययोर्जपेत्

तो दररोज स्वाध्याय करावा आणि सकाळ-संध्याकाळ सावित्रीचा जप करावा.

एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम्

नेहमी एकाच व्यक्तीकडून मिळणारे अन्न, इच्छा, राग आणि मालकी यांचा त्याने त्याग करावा.

कमण्डलुकरो विद्वान् त्रिदण्डी याति तत्परम्

कमंडलू घेतलेला, विद्वान आणि त्रिदंडी असलेला तो त्या परम अवस्थेला पोहोचतो.

भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा

भिक्षेवर जगणे सांगितले आहे, किंवा फळे-मुळे यावरही उदरनिर्वाह करता येतो.

भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति

भिक्षेत आसक्त झाल्यास संन्यासी इंद्रियांच्या विषयांमध्येही गुंततो.

प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्

तो जेवणापूर्वी आपले पात्र धुवावे आणि जेवल्यावर ते पाण्याने स्वच्छ करावे.

भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः

जेवल्यावर, फक्त प्रवासासाठी लागेल तितक्यापुरतेच पात्र बाजूला ठेवावे आणि अधिकाची लालसा ठेवू नये.

वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्

पात्र भरले की, संन्याशाने नेहमी त्याच प्रमाणातच भिक्षा घ्यावी.

भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः

‘भिक्षा’ असे एकदा म्हणून, तो शांतपणे, वाणीवर संयम ठेवून आणि शुद्ध राहून जेवावा.

आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः

अन्न सूर्याला दाखवून मग पूर्वेकडे किंवा उत्तरकडे तोंड करून जेवावे.

आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्

पाणी घेतल्यावर परमेश्वर ब्रह्मदेवाचे ध्यान करावे.

चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः

मनू या प्रजापतीने संन्याशांसाठी चार भांडी सांगितली आहेत.

संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्

संध्याकाळी आणि विशेषतः अग्नीसमोर नेहमी परमेश्वराचे चिंतन करावे.

आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्

सर्व जीवांचा आत्मा अंधारापलीकडे स्थित आहे.

प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्

तो प्रकृती आणि पुरुष यांच्याही पलीकडे आहे, आकाशासारखा, अग्नीप्रमाणे आणि मंगल आहे.

ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्

आदि नसलेल्या, अद्वितीय, आनंद व इतर गुणांचे निवासस्थान असलेल्या त्या परमात्म्याचे ध्यान करावे.

सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्

पांढरा, काळा आणि लाल असा रंग असलेला, विश्वरूप असलेला महेश याचे ध्यान करावे.

आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्

आकाशात, आकाशाच्या मध्यभागी असलेल्या ईशान देवाचे ध्यान करावे.

पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्

पुरातन पुरुष शंभूचे ध्यान केल्याने बंधनातून मुक्ती मिळते.

विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्

सर्व जीवांचे एकमेव कारण असलेल्या त्या परम आकाशाचे चिंतन करावे.

आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः

मोक्षाची इच्छा असलेले जे सूक्ष्म ब्रह्मानंद पाहतात, त्याचे ध्यान करावे.

अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः

अनंत, सत्यस्वरूप परमेश्वराचे चिंतन करत संयमितपणे बसावे.

यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्

जो महेश्वराच्या आज्ञेचे पालन करतो, तो योगयुक्त ऐश्वर्य प्राप्त करतो.

ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्

बंधनातून मुक्त करणारे ब्रह्मज्ञान साधावे.

आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्

पुन्हा, अजन्म, अविनाशी आणि सर्वोच्च आनंदस्वरूप ज्ञानाचे ध्यान करावे.