कूर्मपुराणम्

कृष्णाजिनी सोत्तरीयः शुक्लयज्ञोपवीतवान्

काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीचे वस्त्र, वर उपरणे आणि पांढरा यज्ञोपवीत परिधान करावा.

अनग्निरनिकेतः स्यान्मुनिर्मोक्षपरो भवेत्

तो अग्निहीन, घराशिवाय राहणारा, आणि मोक्षाच्या साधनेत मग्न असावा.

गृहमेधिषु चान्येषु द्विजेषु वनवासिषु

गृहस्थ, इतर द्विज आणि वनात राहणाऱ्यांमध्ये वावरावा.

प्रतिगृह्य पुटेनैव पाणिना शकलेन वा

भिक्षा फक्त हाताच्या ओंजळीत किंवा एखाद्या तुकड्यातच घ्यावी.

विद्याविशेषान् सावित्रीं रुद्राध्यायं तथैव च

विशेष विद्या, सावित्री आणि रुद्रपाठ यांचा अभ्यास करावा.

अग्निप्रवेशमन्यद् वा ब्रर्ह्मार्पणविधौ स्थितः

तो अग्निप्रवेश करू शकतो, किंवा ब्रह्मार्पणाच्या विधीत स्थिर राहू शकतो.

याति यत्र जगतो ऽस्य संस्थितिः

तो या जगाच्या संहाराच्या ठिकाणी पोहोचतो.

चतुर्थमायुषो भागं संन्यासेन नयेत् क्रमात्

आपल्या आयुष्याचा चौथा भाग माणसाने सन्यास घेऊन, योग्य क्रमाने घालवावा.

योगाभ्यासरतः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः

तो योगाभ्यासात रममाण, शांत आणि ब्रह्मविद्येला समर्पित असावा.

तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद् विपर्यये

त्या वेळी त्याने सन्यासाची इच्छा धरावी; अन्यथा वागल्यास तो पतित होतो.

दान्तः पक्वकषायो ऽसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्

ज्याचे मन वश झाले आहे, ज्याच्या इच्छा शांत झाल्या आहेत, त्याने ब्रह्माश्रमाचा आधार घ्यावा.

कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः

कर्माचा त्याग करणारे इतर लोक तीन प्रकारचे सांगितले आहेत.

प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी स्वात्मन्येव व्यवस्थितः

जो आपल्याच आत्म्यात स्थिर राहतो, त्याला ज्ञानत्यागी म्हणतात.

प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेन्द्रियः

जो मुक्तीची इच्छा धरतो आणि इंद्रियांवर विजय मिळवतो, त्याला वेदत्यागी म्हणतात.

ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

जो महायज्ञांना समर्पित आहे, त्याला कर्मत्यागी समजावे.

न तस्य विद्यते कार्यं न लिङ्गं वा विपश्चितः

ज्याला खरी समज आहे, त्याच्यासाठी कोणतेही कर्तव्य किंवा बाह्य चिन्ह राहत नाही.

जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः

तो जुना कौपीन घालू शकतो किंवा नग्न राहू शकतो, पण त्याचे मन नेहमी ध्यानात मग्न असावे.

अध्यात्ममतिरासीत निरपेक्षो निरामिषः

त्याचे मन नेहमी आत्म्यात स्थिर असावे, तो कोणत्याही गोष्टीची अपेक्षा करू नये आणि इच्छारहित असावा.

नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम्

त्याने मृत्यूचे स्वागत करू नये, तसेच आयुष्याचीही इच्छा धरू नये.

एवं ज्ञात्वा परो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते

असे समजून, श्रेष्ठ योगी ब्रह्माशी एकरूप होण्यास पात्र होतो.

काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः

तो नेहमी भगवे वस्त्र परिधान करतो आणि ध्यानयोगात मग्न असतो.

भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत् क्वचित्

त्याने नेहमी भिक्षेवर जगावे, कधीही एका घरातच जेवण करू नये.

न तस्य निष्कृतिः काचिद् धर्मशास्त्रेषु कथ्यते

त्याच्यासाठी धर्मशास्त्रात कोणतीही प्रायश्चित्ताची आवश्यकता सांगितलेली नाही.

प्राणिहंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात् सर्वनिस्पृहः

तो कोणत्याही जीवाला त्रास देत नाही, मौन पाळतो आणि सर्व इच्छांपासून मुक्त असतो.

सत्यपूतां वदेद् वाणीं मनः पूतं समाचरेत्

त्याने सत्याने शुद्ध झालेली वाणी बोलावी आणि मन शुद्ध ठेवून वागावे.

स्नानशौचरतो नित्यं कमण्डलुकरः शुचिः

नेहमी स्नान आणि शुद्धतेकडे लक्ष देणारा, हातात कमंडलू असलेला तो नेहमी स्वच्छ राहतो.

मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेन्द्रियः

मोक्षशास्त्रात मन लावणारा, ब्रह्मसूत्रांमध्ये पारंगत आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असतो.

आत्मज्ञानगुणोपेतो यतिर्मोक्षमवाप्नुयात्

आत्मज्ञानाची गुणवत्ता लाभलेला संन्यासी मोक्ष प्राप्त करतो.

स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु

नियमाप्रमाणे स्नान करून आणि आचमन करून, तो शुद्ध होऊन देवालयात किंवा इतर पवित्र ठिकाणी जातो.