कूर्मपुराणम्

क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च

क्रियापासून दंड नावाचा मुलगा आणि समय ह्यांचा जन्म झाला.

लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः

लज्जेपासून विनय नावाचा पुत्र आणि वपूपासून व्यवसायक जन्मला.

यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः

कीर्तीचा पुत्र यशस हाही त्याचप्रमाणे; हे सर्व धर्माचे पुत्र आहेत.

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः

असा हा सुख देणारा धर्माचा सृष्टीवर्णन सांगितला आहे.

निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च

निकृती आणि अनृतापासून भय आणि नरक यांचा जन्म झाला.

भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्

भयापासून माया आणि जीवांना घेऊन जाणारा मृत्यू जन्माला आला.

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे

मृत्यूपासून रोग, वार्धक्य, शोक, तृष्णा आणि क्रोध यांचा जन्म झाला.

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

त्यांना ना पत्नी आहे, ना मुलगा; ते सर्वजण खरेच ब्रह्मचारी आहेत.

संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा

हे ऋषिश्रेष्ठ, मी निर्माणाची कथा थोडक्यात सांगितली.

प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता

वर देणारा विष्णू यांना वंदन करून, त्यांनी शंका मनात धरून त्याला विचारले.

इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि

आता आमची ही शंका तू दूर करावी.

पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

ज्याचा जन्म कुणालाही कळत नाही अशा ब्रह्माचा पुत्र पृथ्वी कशी झाली?

अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि

अंडातून जन्मलेला सृष्टीचा स्वामी कोण, ते आम्हाला इथे सांग.

पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च

ब्रह्माचा पुत्रत्व आणि त्याचा कमळातून जन्म हेही सांग.

आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः

सर्वत्र एकच समुद्र होता; ना देव होते, ना ऋषी.

आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः

शेषनागावर विसावून पुरुषोत्तम झोपला होता.

सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः

हजारो हात असलेला, सर्वज्ञ, आणि ज्ञानी लोकांच्या ध्यानात असलेला तो होता.

महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः

महान तेजस्वी, योगमय, आणि योग्यांच्या हृदयात वास करणारा तो होता.

त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ

त्याच्या नाभीतून तीन लोकांचा सार असलेले, निर्मळ कमळ उमलले.

दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्

ते दैवी, सुवासिक, पुण्यवान आणि केसरांनी सुशोभित होते.

हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

भगवान हिरण्यगर्भ त्या स्थळी गेला.

प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः

त्याच्या मायेमुळे मोहून, त्याने गोड शब्द बोलले.

एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ

इथे एकटा तू कोण आहेस? मला सांग, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ.

उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः

ब्रह्मदेवाने मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्या देवाला उत्तर दिले.

महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्

माझा तू पुरुषोत्तम, महान योगेश्वर म्हणून ओळख.

सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्

ही पृथ्वी, तिच्या मोठ्या पर्वतांसह आणि खंडांसह, सात समुद्रांनी वेढलेली आहे.

जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्

हे महायोगी, हे सर्व जाणूनसुद्धा, 'तुम्ही कोण आहात?' असे सृष्टीकर्त्याने विचारले.

प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा

त्याने कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या देवाला हलके हसत, मृदू शब्दांत उत्तर दिले.

मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः

हे विश्व फक्त माझ्यातच आहे; मीच सर्वमुखी ब्रह्मा आहे.