कूर्मपुराणम्

अपि वा जातिमात्रेभ्यो न तु शूद्रात् कथञ्चन

फक्त जन्मामुळे मिळालेल्यांकडून कधी कधी स्वीकारता येईल, पण शूद्राकडून कधीही नाही.

धनलोभे प्रसक्तस्तु ब्राह्मण्यादेव हीयते

धनाची लालसा धरल्यास, ब्राह्मणपण गमावतो.

न तां गतिमवाप्नोति सङ्कोचाद् यामवाप्नुयात्

संयमामुळे मिळणारी अवस्था, लोभी माणसाला मिळत नाही.

स्थित्यर्थादधिकं गृह्णन् ब्राह्मणो यात्यधोगतिम्

ज्याला जगण्यासाठी जितके आवश्यक आहे त्यापेक्षा जास्त घेतो, तो ब्राह्मण अधोगतीला जातो.

उद्वेजयति भूतानि यथा चौरस्तथैव सः

तो सर्व प्राण्यांना तसाच त्रास देतो, जसा चोर देतो.

सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत् स्वयं ततः

सर्व बाजूंनी दान स्वीकारावे, पण त्यातून स्वतः तृप्त होऊ नये.

वर्तमानः संयातात्मा याति तत् परमं पदम्

अशा प्रकारे संयमाने वागणारा, त्या परम अवस्थेला पोहोचतो.

एकाकी विचरेन्नित्यमुदासीनः समाहितः

तो नेहमी एकटा, उदासीन आणि एकाग्र राहून फिरावा.

ज्ञात्वानुतिष्ठेन्नियतं तथानुष्ठापयेद् द्विजान्

ज्ञान मिळवल्यावर, तो स्वतः नेहमी आचरण करावा आणि इतर ब्राह्मणांनाही तसे करायला लावावे.

प्रकृतिं याति परं न याति जन्म

तो सर्वोच्च स्थितीला पोहोचतो; त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही.

वानप्रस्थाश्रमं गच्छेत् सदारः साग्निरेव च दृष्ट्वापत्यस्य चापत्यं जर्जरीकृतविग्रहः

आपल्या नातवाला पाहिल्यावर आणि शरीर थकल्यावर, पत्नी आणि अग्नीसह, तो वानप्रस्थाश्रमात जावे.

गत्वारण्यं नियमवांस्तपः कुर्यात् समाहितः

वनात जाऊन, नियम पाळणारा मनुष्य एकाग्रतेने तप करावा.

यताहारो भवेत् तेन पूजयेत् पितृदेवताः

ज्या अन्नाचा त्याला लाभ होईल, त्याने त्या अन्नाने पितरांना आणि देवांना आदराने अर्पण करावे.

गृहादाहृत्य चाश्नीयादष्टौ ग्रासान् समाहितः

घरातून आणलेले अन्न, तो मन लावून आठ घास खावे.

स्वाध्यायं सर्वदा कुर्यान्नियच्छेद् वाचमन्यतः

नेहमी स्वाध्याय करावा आणि उगाच बोलणे टाळावे.

मुन्यन्नैंर्विविधैर्मेध्यैः शाकमूलफलेन वा

तो मुन्यांसाठी असलेल्या शुद्ध अन्नावर, वेगवेगळ्या शुद्ध पदार्थांवर किंवा भाजी, मूळं आणि फळांवर उपजीविका करावी.

सर्वभूतानुकम्पी स्यात् प्रतिग्रहविवर्जितः

तो सर्व जीवांवर दया ठेवणारा असावा आणि कोणतेही दान स्वीकारू नये.

उत्तरायणं च क्रमशो दक्षस्यायनमेव च

तो उत्तरेकडील आणि दक्षिणेकडील संक्रांतीचे क्रमाने पालन करावे.

पुरोडाशांश्चरूंश्चैव विधिवन्निर्वपेत् पृथक्

तो विधीप्रमाणे वेगवेगळ्या पुरोडाश आणि चरू यांची योग्य रीतीने वेगळी वेगळी अर्पण करावी.

शेषं समुपभुञ्जीत लवणं च स्वयं कृतम्

तो उरलेले अन्न आणि स्वतः तयार केलेले मीठ याचे सेवन करावे.

भूस्तृणं शिग्रुकं चैव श्लेष्मातकफलानि च

तो माती, गवत, शेवगा आणि श्लेष्मातकाच्या फळांचा उपयोग करू शकतो.

न ग्रामजातान्यार्तो ऽपि पुष्पाणि च फलानि च

तो आजारी असला तरी गावात उगवलेली फुले किंवा फळे घेऊ नयेत.

न द्रुह्येत् सर्वभूतानि निर्द्वन्द्वो निर्भयो भवेत्

तो कोणत्याही जीवाला त्रास देऊ नये आणि द्वंद्व व भीतीपासून मुक्त असावा.

ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं न पत्नीमपि संश्रयेत्

तो नेहमी ब्रह्मचारी राहावा आणि पत्नीच्याही जवळ जाऊ नये.

तद् व्रतं तस्य लुप्येत प्रायश्चित्तीयते द्विजः

जर त्याने ते व्रत मोडले, तर त्याचे व्रत नष्ट होते आणि द्विजाने प्रायश्चित्त करावे लागते.

न हि वेदे ऽधिकारो ऽस्य तद्वंशेप्येवमेव हि

त्याला वेदाध्ययनाचा अधिकार राहत नाही, आणि त्याच्या वंशजांनाही तसाच नियम लागू होतो.

शरण्यः सर्वभूतानां संविभागपरः सदा

तो सर्व जीवांचा आधार असावा आणि नेहमी वाटून घेण्याची वृत्ती ठेवावी.

एकाग्निरनिकेतः स्यात् प्रोक्षितां भूमिमाश्रयेत्

तो एकच अग्नी ठेवावा, कुठेही कायमचे घर नसावे आणि शुद्ध केलेल्या भूमीवर राहावे.

शिलायां शर्करायां वा शयीत सुसमाहितः

तो एकाग्रतेने दगडावर किंवा खडीवर झोपावा.