कूर्मपुराणम्

राजा चैवाभिषिक्तश्च प्राणसत्रिण एव च

राजा, अभिषिक्त आणि प्राणसत्र यज्ञ करणारा,

सद्यः शौचं समाख्यातं दुर्भिक्षे चाप्युपद्रवे

दुष्काळ किंवा संकटाच्या वेळी त्वरित शुद्धी मानली जाते.

सद्यः शौचं समाख्यातं सर्पादिमरणे तथा

सर्प वगैरे मृत्यू झाल्यासही त्वरित शुद्धी मानली जाते.

ब्राह्मणार्थे च संन्यस्ते सद्यः शौचं विधीयते

ब्राह्मणासाठी संन्यास घेतल्यास त्वरित शुद्धी सांगितली आहे.

नाशौचं कीर्त्यते सद्भिः पतिते च तथा मृते

पतित किंवा मरण पावलेल्या व्यक्तीसाठी सज्जन लोक अशौच मानत नाहीत.

न चाश्रुपातपिण्डौ वा कार्यं श्राद्धादि कङ्क्वचित्

अश्रू पडून मरण पावलेल्या किंवा पिंडासाठी श्राद्ध वगैरे विधी करू नयेत.

विहितं तस्य नाशौचं नाग्निर्नाप्युदकादिकम्

अशा व्यक्तीसाठी अशौच, अग्नी, पाणी किंवा अन्य काही विधी सांगितलेले नाहीत.

तस्याशौचं विधातव्यं कार्यं चैवोदकादिकम्

तिच्या शुद्धीसाठी योग्य विधी करावे लागतात आणि पाणी वगैरे दानही द्यावे लागते.

हिरण्यधान्यगोवासस्तिलान्नगुडसर्पिषाम्

सोने, धान्य, गायी, कपडे, तीळ, शिजलेला भात, गूळ आणि तूप —

आशौचिनां गृहाद् ग्राह्यं शुष्कान्नं चैव नित्यशः

अशौच असलेल्या घरातून नेहमी कोरडे अन्न घ्यावे.

अनाहिताग्निर्गृह्येण लौकिकेनेतरो जनः

ज्यांनी अग्नी प्रज्वलित केलेला नाही, त्यांनी घरगुती किंवा सामान्य अग्नीच वापरावा.

दाहः कार्यो यथान्यायं सपिण्डैः श्रद्धयान्वितैः

नातेवाईकांनी श्रद्धेने आणि योग्य पद्धतीने अंत्यसंस्कार करावा.

दशाहं बान्धवैः सार्धं सर्वे चैवार्द्रवाससः

दहा दिवस नातेवाईकांसह सर्वांनी ओले कपडे घालावे.

प्रेताय च गृहद्वारि चतुर्थे भोजयेद् द्विजान्

चौथ्या दिवशी घराच्या दाराशी मृतासाठी ब्राह्मणांना जेवू घालावे.

पूर्वं तु भोजयेद् विप्रानयुग्मान् श्रद्धया शुचीन्

सर्वप्रथम, शुद्ध ब्राह्मण दांपत्यांना श्रद्धेने जेवू घालावे.

अयुग्मान् भोजयेद् विप्रान् नवश्राद्धं तु तद्विदुः

नंतर, एकटे ब्राह्मणांना जेवू घालावे; हेच 'नवश्राद्ध' म्हणून ओळखले जाते.

एकं पवित्रमेकोर्ऽघः पिण्डपात्रं तथैव च

एक शुद्ध करणारे वस्त्र, एक पाण्याचा कलश आणि एक पिंडासाठी पात्र असावे.

सपिण्डीकरणं प्रोक्तं पूर्णे संवत्सरे पुनः

वर्ष पूर्ण झाल्यावर पुन्हा सापिंडीकरणाचा विधी करावा.

प्रेतार्थं पितृपात्रेषु पात्रमासेचयेत् ततः

मृतासाठी पितरांच्या पात्रात नैवेद्य ओतावा.

सपिण्डीकरणं श्राद्धं देवपूर्वं विधीयते

देवतांना आधी नैवेद्य अर्पण करून मग सापिंडीकरणाचे श्राद्ध करावे.

यस्तु कुर्यात् पृथक् पिण्डं पितृहा सो ऽभिजायते

जो वेगळा पिंड अर्पण करतो, तो पितृहत्येचा दोषी होतो.

दद्याच्चान्नं सोदकुम्भं प्रत्यहं प्रेतधर्मतः

मृताच्या विधीनुसार दररोज पाण्याचा कलशासह अन्न द्यावे.

प्रतिसंवत्सरं कार्यं विधिरेष सनातनः

हा सनातन नियम दरवर्षी पाळावा.

पत्नी कुर्यात् सुताभावे पत्न्य भावे सहोदहः

मुलगा नसल्यास पत्नीने, पत्नी नसल्यास भाऊने हा विधी करावा.

कृत्वा दानादिकं सर्वं श्रद्धायुक्तः समाहितः

सर्व दान वगैरे विधी श्रद्धेने आणि एकाग्रतेने करावेत.

स्त्रीणां तु भर्तृशुश्रूषा धर्मो नान्य इहेष्यते

स्त्रीसाठी पतीची सेवा हाच एकमेव धर्म मानला गेला आहे.

प्राप्नोति तत् परं स्थानं यदुक्तं वेदवादिभिः

त्या सेवेमुळे तिला वेदज्ञांनी सांगितलेले श्रेष्ठ स्थान मिळते.

दर्शेन चैव पक्षान्ते पौर्णमासेन चैव हि

पंधरवड्याच्या शेवटी आणि पौर्णिमेच्या दिवशी,

पशुना त्वयनस्यान्ते समान्ते सौमिकैर्मखैः

वर्षाच्या शेवटी पशूच्या यज्ञाने, ऋतूच्या शेवटी सौम्य यज्ञांनी,