कूर्मपुराणम्

अनदन्नन्नमह्नैव न च तस्मिन् गृहे वसेत्

त्या दिवशी त्या घरात न जेवावे, ना राहावे.

दशाहेन शवस्पर्शे सपिण्डश्चैव शुध्यति

मृतदेहाला स्पर्श केल्यास, सपींड नातेवाईक दहा दिवसांनी शुद्ध होतो.

दशाहेन द्विजः शुध्येद् द्वादशाहेन भूमिपः

द्विज दहा दिवसांनी शुद्ध होतो, राजा बारा दिवसांनी शुद्ध होतो.

षड्रात्रेणाथवा सर्वे त्रिरात्रेणाथवा पुनः

किंवा सर्वजण सहा रात्रींनी, किंवा पुन्हा तीन रात्रींनी शुद्ध होतात.

स्नात्वा संप्राश्य तु घृतं शुध्यन्ति ब्राह्मणादयः

स्नान करून, तूप प्राशन केल्यावर ब्राह्मण आणि इतरही शुद्ध होतात.

अशौचे संस्पृशेत् स्नेहात् तदाशौचेन शुध्यति

अशौचाच्या काळात प्रेमापोटी कुणाला स्पर्श केल्यास, त्याच काळाने शुद्धी मिळते.

स्नात्वा सचैलं स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुध्यति

कपड्यांसह स्नान करून, अग्नीला स्पर्श करून, तूप प्राशन केल्यावर शुद्धी मिळते.

शूद्रे दिनत्रयं प्रोक्तं प्राणायामशतं पुनः

शूद्रासाठी तीन दिवस सांगितले आहेत, किंवा शंभर प्राणायाम केल्यासही शुद्धी मिळते.

त्रिरात्रं स्यात् तथाशौचमेकाहं त्वन्यथा स्मृतम्

अशौच तीन रात्री असते, किंवा दुसऱ्या प्रकारे एक दिवसही सांगितला आहे.

अन्यथा चैव सज्योतिर्ब्राह्मणे स्नानमेव तु

इतर वेळी ब्राह्मणासाठी फक्त स्नान आणि दिवा लावणे हेच आवश्यक आहे.

स्नानेनैव भवेच्छुद्धिः सचैलेन न संशयः

फक्त स्नान केल्यानेच शुद्धी मिळते, कपडे अंगावर असले तरी यात शंका नाही.

बान्धवो वापरो वापि स दशाहेन शुध्यति

नातेवाईक असो किंवा दुसरा कुणी असो, दहा दिवसांनी तो शुद्ध होतो.

तदाशौचे निवृत्ते ऽसौ स्नानं कृत्वा विशुध्यति

अशौचाचा काळ संपल्यावर स्नान केल्याने तो पूर्णपणे शुद्ध होतो.

तावन्त्यहान्यशौचं स्यात् प्रायश्चित्तं ततश्चरेत्

जितके दिवस अशौच असते, त्यानंतर प्रायश्चित्त करावे.

सपिण्डानां तु मरणे मरणादितरेषु च

सपिंड नातेवाईकांच्या मृत्यूला आणि इतर मृत्यूंनाही हे लागू आहे.

समानोदकभावस्तु जन्मनाम्नोरवेदने

एकाच पाण्याचा संबंध जन्मनावाच्या माहितीवरून ठरतो.

लेपभाजस्त्रयश्चात्मा सापिण्ड्यं साप्तपौरुषण्

स्पर्शाचा भाग घेणारे तिघे आणि आत्मा; सपिंड नाते सात पिढ्यांपर्यंत असते.

ऊढानां भर्तुसापिण्ड्यं प्राह देवः पितामहः

लग्न झालेल्या स्त्रियांसाठी सपिंड नाते पतीकडूनच मानले जाते, असे पितामह देवाने सांगितले आहे.

भिन्नवर्णास्तु सापिण्ड्यं भवेत् तेषां त्रिपूरुषम्

भिन्न वर्ण असणाऱ्यांचे सपिंड नाते तीन पिढ्यांपर्यंतच असते.

दातारो नियमी चैव ब्रह्मविद्ब्रह्मचारिणौ

दान करणारे, नियम पाळणारे, ब्रह्मज्ञान असणारे आणि ब्रह्मचर्य पाळणारे,

राजा चैवाभिषिक्तश्च प्राणसत्रिण एव च

राजा, अभिषिक्त आणि प्राणसत्र यज्ञ करणारा,

सद्यः शौचं समाख्यातं दुर्भिक्षे चाप्युपद्रवे

दुष्काळ किंवा संकटाच्या वेळी त्वरित शुद्धी मानली जाते.

सद्यः शौचं समाख्यातं सर्पादिमरणे तथा

सर्प वगैरे मृत्यू झाल्यासही त्वरित शुद्धी मानली जाते.

ब्राह्मणार्थे च संन्यस्ते सद्यः शौचं विधीयते

ब्राह्मणासाठी संन्यास घेतल्यास त्वरित शुद्धी सांगितली आहे.

नाशौचं कीर्त्यते सद्भिः पतिते च तथा मृते

पतित किंवा मरण पावलेल्या व्यक्तीसाठी सज्जन लोक अशौच मानत नाहीत.

न चाश्रुपातपिण्डौ वा कार्यं श्राद्धादि कङ्क्वचित्

अश्रू पडून मरण पावलेल्या किंवा पिंडासाठी श्राद्ध वगैरे विधी करू नयेत.

विहितं तस्य नाशौचं नाग्निर्नाप्युदकादिकम्

अशा व्यक्तीसाठी अशौच, अग्नी, पाणी किंवा अन्य काही विधी सांगितलेले नाहीत.

तस्याशौचं विधातव्यं कार्यं चैवोदकादिकम्

तिच्या शुद्धीसाठी योग्य विधी करावे लागतात आणि पाणी वगैरे दानही द्यावे लागते.

हिरण्यधान्यगोवासस्तिलान्नगुडसर्पिषाम्

सोने, धान्य, गायी, कपडे, तीळ, शिजलेला भात, गूळ आणि तूप —