कूर्मपुराणम्

यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः

जेव्हा त्या बुद्धिमान ब्रह्मदेवांनी निर्माण केलेली सृष्टी वाढली नाही,

ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्

तेव्हा त्यांनी उद्दिष्ट ठरवणारी बुद्धी निर्माण केली.

रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः

राजस आणि सत्त्व गुणांनी व्यापून, प्रत्येकाने आपापल्या स्वभावानुसार अस्तित्व घेतले.

तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

मग, तमस गुण दडपून, एक जोडी जन्माला आली.

स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

नंतर ब्रह्मदेवांनी स्वतःची तेजस्वी मूर्ती दूर केली.

अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः

त्यांनी अर्ध्या भागापासून एक स्त्री आणि एक पुरुष, विराज यांची निर्मिती केली.

सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता

ती स्त्री आपल्या महिम्याने आकाश आणि पृथ्वी व्यापून स्थिर झाली.

यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः

जो पुरुष, विराज, अव्यक्तातून जन्मलेला, त्याचा पुत्र झाला.

सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्

ती देवी, शतरूपा नावाने ओळखली जाणारी, तिने अत्यंत कठीण तपस्या केली.

तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत

त्याच्यापासून शतरूपेने दोन मुलगे जन्माला घातले.

तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः

त्यांपैकी मनूंनी आपली मुलगी प्रसूती हिला दक्षाला दिले.

यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्

यज्ञ आणि दक्षिणा यांच्या द्वारे जग पोसले गेले.

यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे

स्वायंभुव मन्वंतरात देवांनी त्यांना 'यामा' असे नाव दिले.

ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत

त्याने अनेक कन्या निर्माण केल्या; त्यांची नावे लक्षपूर्वक ऐका.

बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

बुद्धी, लज्जा, वपु, शांती, सिद्धी, कीर्ती आणि त्रयोदशी—

ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

त्यांच्यापैकी लहान वयाच्या, सुंदर डोळ्यांच्या अकरा कन्या होत्या.

संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

संतती, अनसूया, ऊर्जा, स्वाहा आणि स्वधा ह्याही त्यात होत्या.

पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्

पुलस्त्य, पुलह, आणि धर्माचे श्रेष्ठ जाणणारे क्रतु हे होते.

ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः

ख्यातीसह इतर कन्या या श्रेष्ठ ऋषींनी स्वीकारल्या.

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते

धृतीपासून नियम नावाचा पुत्र झाला; तुष्टीपासून संतोष उत्पन्न झाला असे म्हणतात.

क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च

क्रियापासून दंड नावाचा मुलगा आणि समय ह्यांचा जन्म झाला.

लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः

लज्जेपासून विनय नावाचा पुत्र आणि वपूपासून व्यवसायक जन्मला.

यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः

कीर्तीचा पुत्र यशस हाही त्याचप्रमाणे; हे सर्व धर्माचे पुत्र आहेत.

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः

असा हा सुख देणारा धर्माचा सृष्टीवर्णन सांगितला आहे.

निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च

निकृती आणि अनृतापासून भय आणि नरक यांचा जन्म झाला.

भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्

भयापासून माया आणि जीवांना घेऊन जाणारा मृत्यू जन्माला आला.

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे

मृत्यूपासून रोग, वार्धक्य, शोक, तृष्णा आणि क्रोध यांचा जन्म झाला.

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

त्यांना ना पत्नी आहे, ना मुलगा; ते सर्वजण खरेच ब्रह्मचारी आहेत.

संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा

हे ऋषिश्रेष्ठ, मी निर्माणाची कथा थोडक्यात सांगितली.