कूर्मपुराणम्

आनन्त्यायैव कल्पन्ते मुन्यन्नानि च सर्वशः

मुनिंच्या अन्नाने, कोणत्याही स्वरूपात, अनंत फल मिळते असे मानले जाते.

दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन तदस्याक्षयमुच्यते

श्राद्धात जे काही मनापासून दिले जाते, ते अक्षय मानले जाते.

कूष्माण्डालाबुवार्ताकान् भूस्तृणं सुरसं तथा

कुंभार, दुधी, वांगी, गवत आणि सुरसा हे श्राद्धात टाळावे.

राजमाषांस्तथा क्षीरं माहिषं च विवर्जयेत्

राजमाश आणि म्हशीचे दूध हेही टाळावे.

वर्जयेत् सर्वयत्नेन श्राद्धकाले द्विजोत्तमः

हे द्विजश्रेष्ठा, श्राद्धाच्या वेळी ही सर्व अन्नपदार्थे अत्यंत काळजीने टाळावीत.

पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः

शुद्ध मनाने आणि स्वच्छतेने, पिंड आणि शिजवलेले अन्न अर्पण करून श्राद्ध करावे.

तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः

देवतांना आणि पितरांना अर्पण करताना, अतिथीला पवित्र तीर्थासमान मानले जाते.

व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः

जे व्रत पाळतात, नियमाने राहतात आणि योग्य काळात येतात—

बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्

जो अनेक ऋग्वेद सूक्ते, त्रिसौपर्ण, त्रिमधुर जाणतो किंवा पात्र आहे—

अथर्वशिरसो ऽध्येता रुद्राध्यायी विशेषतः

जो अथर्वशीर्षाचा अभ्यास करतो, विशेषतः रुद्राध्याय वाचतो—

मन्त्रब्राह्मणविच्चैव यश्च स्याद् धर्मपाठकः

जो मंत्र आणि ब्राह्मण जाणतो किंवा धर्मग्रंथ वाचतो—

ब्रह्मदेयानुसंतानो गर्भशुद्धः सहस्रदः

ज्याच्या घराण्यात ब्राह्मणांना दान देण्याची परंपरा आहे, ज्याचा गर्भ शुद्ध आहे आणि जो हजारपट दान देतो, तो श्रेष्ठ मानला जातो.

गुरुदेवाग्निपूजासु प्रसक्तो ज्ञानतत्परः

जो आपला गुरु, देव आणि अग्नी यांची भक्तीपूर्वक पूजा करतो आणि ज्ञान मिळवण्यास नेहमी तत्पर असतो, तो आदरणीय आहे.

महादेवार्चनरतो वैष्णवः पङ्क्तिपावनः

जो महादेवाची भक्तीने पूजा करतो, वैष्णव आहे आणि जेवणाच्या पंक्तीला पवित्र करतो, तो पुण्यवान समजावा.

सत्रिणो दाननिरता विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

यज्ञ करणारे आणि दान देण्यास नेहमी तयार असणारे हेच जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारे मानावेत.

सावित्रीजापनिरता ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः

सावित्रीचा जप करणारे ब्राह्मण हे जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारे असतात.

अग्निचित्स्नातका विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

अग्निचिती बांधून स्नान केलेले ब्राह्मण हेही जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारे मानावेत.

अध्यात्मविन्मुनिर्दान्तो विज्ञेयः पङ्क्तिपावनः

आत्मज्ञान असलेला, संयमी असा ऋषी हा जेवणाच्या पंक्तीला पवित्र करणारा आहे.

श्रद्धालुः श्राद्धनिरतो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः

श्रद्धेने आणि श्राद्धकर्मात मग्न असलेला ब्राह्मण हा जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारा आहे.

अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः

अथर्ववेदाचे पालन करणारा आणि मोक्षाची इच्छा असलेला ब्राह्मण हा जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारा आहे.

असंबन्धी च विज्ञेयो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः

ज्याला कोणत्याही गोष्टीचा आसक्ती नाही असा ब्राह्मण हा जेवणाच्या पंक्तीचे पावन करणारा आहे.

अलाभे नैष्ठिकं दान्तमुपकुर्वाणकं तथा

जर असे कोणी मिळाले नाहीत, तर नैष्ठिक, संयमी किंवा उपकुर्वाण ब्राह्मणाला जेवायला घालावे.

सर्वालाभे साधकं वा गृहस्थमपि भोजयेत्

जर कोणताही मिळत नसेल, तर साधना करणारा किंवा गृहस्थ असलेला ब्राह्मण जरी असला तरी त्याला जेवायला घालावे.

फलं वेदविदां तस्य सहस्रादतिरिच्यते

वेद जाणणाऱ्यांना दिलेल्या दानाचे फळ हे हजारपट दानापेक्षा जास्त मिळते.

भोजयेद् हव्यकव्येषु अलाभादितरान् द्विजान्

जर वरील ब्राह्मण मिळाले नाहीत, तर इतर द्विजांना हवन आणि पिंडदानाच्या वेळी जेवायला घालावे.

अनुकल्पस्त्वयं ज्ञेयः सदा सद्भिरनुष्ठितः

हेच पर्यायी नियम समजावे, जे सत्पुरुष नेहमी पाळतात.

दौहित्रं विट्पतिं बन्धुमृत्विग्याज्यौ च भोजयेत्

आपल्या मुलीचा मुलगा, विद्वान, नातेवाईक, ऋत्विज आणि यजमान यांना जेवायला घालावे.

पैशाची दक्षिणा सा हि नैवामुत्र फलप्रदा

दक्षिण दिशेला दिलेले दान पैशाचिक समजले जाते; त्याचे परलोकात काहीही फळ मिळत नाही.

द्विषता हि हविर्भुक्तं भवति प्रेत्य निष्फलम्

शत्रूने खाल्लेले हवन परलोकात निष्फळ ठरते.