कूर्मपुराणम्

पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम्

पुत्रजन्मासारख्या प्रसंगी जे श्राद्ध केले जाते, ते सणाच्या दिवशी 'पार्वण' म्हणतात.

एकोद्दिष्टादि विज्ञेयं वृद्धिश्राद्धं तु पार्वणम्

एका पूर्वजासाठी केलेले श्राद्ध 'एकोद्दिष्ट' म्हणून ओळखावे, आणि वाढीसाठी केलेले श्राद्ध 'पार्वण' म्हणतात.

यात्रायां षष्ठमाख्यातं तत्प्रयत्नेन पालयेत्

प्रवासाच्या वेळी सहावी तिथी सांगितली आहे; ती काळजीपूर्वक पाळावी.

दैविकं चाष्टमं श्राद्धं यत्कृत्वा मुच्यते भयात्

दैवी अष्टमीचे श्राद्ध केल्याने भीतीपासून मुक्ती मिळते.

देशानां च विशेषेण भवेत् पुण्यमनन्तकम्

काही प्रदेशांत विशेषतः, मिळणारे पुण्य अनंत असते.

गायन्ति पितरो गाथां कीर्तयन्ति मनीषिणः

पितर गाणे गातात आणि ज्ञानी लोक त्याचे कीर्तन करतात.

तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गायां व्रजेत्

एकत्र जमलेल्या लोकांपैकी एक जरी गया येथे गेला,

तारिताः पितरस्तेन स याति परमां गतिम्

त्यामुळे पितरांचे तारण होते आणि तो परम अवस्था प्राप्त करतो.

वाराणस्यां विशेषेण यत्र देवः स्वयं हरः

विशेषतः वाराणसीमध्ये, जिथे देव स्वतः हर वास करतो,

कुरुक्षेत्रे च कुब्जाम्रे भृगुतुङ्गे महालये

आणि कुरुक्षेत्र, कुब्जाम्र, भृगुतुंग आणि महालय येथे,

सरस्वत्यां विशेषेण पुष्करेषु विशेषतः

विशेषतः सरस्वती आणि पुष्कर या ठिकाणी,

वेत्रवत्यां विपाशायां गोदावर्यां विशेषतः

वेत्रवती, विपाशा आणि विशेषतः गोदावरीच्या काठी,

नदीनां चैव तीरेषु तुष्यन्ति पितरः सदा

नद्यांच्या काठावर पितर नेहमीच तृप्त होतात.

गौधूमैश्च तिलैर्मुद्गैर्मासं प्रीणयते पितॄन्

गहू, तीळ आणि मूग या अन्नांनी पितरांना एक महिना समाधान मिळते.

विदार्याश्च भरण्डाश्च श्राद्धकाले प्रादपयेत्

श्राद्धाच्या वेळी विदारी आणि भरण्ड या कंदांचाही समावेश करावा.

दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन शृङ्गाटककशेरुकान्

श्राद्धात काळजीपूर्वक श्रुंगाटक आणि कशेरुक हे द्यावे.

औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनेह पञ्च तु

मेंढीच्या मांसाने चार महिने आणि पक्ष्याच्या मांसाने पाच महिने समाधान टिकते.

अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु

बकरीच्या मांसाने आठ महिने आणि रौरव मांसाने नऊ महिने समाधान मिळते.

शशकूर्मर्योर्मांसेन मासानेकादशैव तु

सशाचे किंवा कासवाचे मांस दिल्यास अकरा महिने समाधान राहते.

वार्ध्रोणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

वार्ध्रोण मांसाने बारा वर्षे समाधान टिकते.

आनन्त्यायैव कल्पन्ते मुन्यन्नानि च सर्वशः

मुनिंच्या अन्नाने, कोणत्याही स्वरूपात, अनंत फल मिळते असे मानले जाते.

दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन तदस्याक्षयमुच्यते

श्राद्धात जे काही मनापासून दिले जाते, ते अक्षय मानले जाते.

कूष्माण्डालाबुवार्ताकान् भूस्तृणं सुरसं तथा

कुंभार, दुधी, वांगी, गवत आणि सुरसा हे श्राद्धात टाळावे.

राजमाषांस्तथा क्षीरं माहिषं च विवर्जयेत्

राजमाश आणि म्हशीचे दूध हेही टाळावे.

वर्जयेत् सर्वयत्नेन श्राद्धकाले द्विजोत्तमः

हे द्विजश्रेष्ठा, श्राद्धाच्या वेळी ही सर्व अन्नपदार्थे अत्यंत काळजीने टाळावीत.

पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः

शुद्ध मनाने आणि स्वच्छतेने, पिंड आणि शिजवलेले अन्न अर्पण करून श्राद्ध करावे.

तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः

देवतांना आणि पितरांना अर्पण करताना, अतिथीला पवित्र तीर्थासमान मानले जाते.

व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः

जे व्रत पाळतात, नियमाने राहतात आणि योग्य काळात येतात—

बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्

जो अनेक ऋग्वेद सूक्ते, त्रिसौपर्ण, त्रिमधुर जाणतो किंवा पात्र आहे—