कूर्मपुराणम्

अपानाय ततो हुत्वा व्यानाय तदनन्तरम्

त्यानंतर अपानासाठी अर्पण करावं, मग व्यानासाठी त्यानंतर अर्पण करावं.

विज्ञाय तत्त्वमेतेषां जुहुयादात्मनि द्विजः

या सर्वांचं खरे स्वरूप जाणून, द्विजानं ते स्वतःमध्ये अर्पण करावं.

ध्यात्वा तन्मनसा देवमात्मानं वै प्रजापतिम्

मनाने देव, आत्मा आणि प्रजापती यांचा ध्यान करावं.

आचान्तः पुनराचामेदायं गौरिति मन्त्रतः

तोंड धुऊन, पुन्हा तोंड धुतलं पाहिजे आणि ‘ही गाय आहे’ असा मंत्र म्हणावा.

प्राणानां ग्रन्थिरसीत्यालभेद् हृदयं ततः

‘तू प्राणांचा गाठ आहेस’ असं म्हणत, मग हृदयाला स्पर्श करावा.

निः स्त्रवयेद् हस्तजलमूर्ध्वहस्तः समाहितः

हात उंच करून, मन एकाग्र ठेवून, हातातून पाणी टपटप झिरपू द्यावं.

अथाक्षरेण स्वात्मानं योजयेद् ब्रह्मणेति हि

मग त्या अक्षराने स्वतःला ब्रह्माशी एकरूप करावं.

यो ऽनेन विधिना कुर्यात् स याति ब्रह्मणः क्षयम्

जो हा विधी करतो, तो ब्रह्माच्या निवासस्थानी पोहोचतो.

सायंप्रापर्नान्तरा वै संध्यायां तु विशेषतः

संध्याकाळी, दोन जेवणांच्या मध्ये, आणि विशेषतः संध्याकाळच्या वेळी हे करावं.

ग्रहकाले च नाश्नीयात् स्नात्वाश्नीयात् तु मुक्तयोः

ग्रहणाच्या वेळी जेवू नये; पण ग्रहण संपल्यावर स्नान करून मग जेवावे.

अमुक्तयोरस्तङ्गतयोरद्याद् दृष्ट्वा परे ऽहनि

ग्रहण न संपल्यास किंवा सूर्य किंवा चंद्र मावळले नसल्यास, दुसऱ्या दिवशी पाहिल्यावरच जेवावे.

न यज्ञशिष्टादन्द् वा न क्रुद्धो नान्यमानसः

यज्ञातील उरलेले अन्न रागात किंवा मन अस्वस्थ असताना खाऊ नये.

वृत्यर्थं यस्य चाधीतं निष्फलं तस्य जीवितम्

ज्याचा अभ्यास फक्त उपजीविकेसाठी असतो, त्याचे जीवन निष्फळ असते.

सोपानत्कश्च यद् भुङ्क्ते सर्वं विद्यात् तदासुरम्

चपला घालून जे काही खातो, ते सर्व असुरी समजावे.

न च भिन्नासनगतो न शयानः स्थितो ऽपि वा

तुटलेल्या आसनावर बसून, झोपून किंवा उभे राहून कधीही जेवू नये.

नोच्छिष्टो घृतमादद्यान्न मूर्धानं स्पृशेदपि

अपवित्र अवस्थेत तुप घ्यावे नाही, किंवा डोकेही स्पर्श करू नये.

नान्धकारे न चाकाशे न च देवालयादिषु

अंधारात, मोकळ्या आकाशाखाली किंवा देवळात व अशा जागी जेवू नये.

न पादुकानिर्गतो ऽथ न हसन् विलपन्नपि

चपला घालून बाहेर जाऊन, हसताना किंवा रडताना जेवू नये.

इतिहासपुराणाभ्यां वेदार्थानुपबृंहयेत्

वेदांचा अर्थ इतिहास आणि पुराण यांच्या साहाय्याने स्पष्ट करावा.

आसीनस्तु जपेद् देवीं गायत्रीं पश्चिमां प्रति

बसून, पश्चिमेकडे तोंड करून, दिव्य गायत्रीचा जप करावा.

स शूद्रेण समो लोके सर्वधर्मविवर्जितः

सर्व धर्मांचा त्याग करणारा हा जगात शूद्रासारखा समजला जातो.

सभृत्यबान्धवजनः स्वपेच्छुष्कपदो निशि

जो आपल्या नोकर, नातेवाईक आणि कोरड्या पायाच्या लोकांसोबत रात्री झोपतो—

न चाकाशे न नग्नो वा नाशुचिर्नासने क्वचित्

मोकळ्या आकाशाखाली, नग्न, अपवित्र किंवा कुठल्याही आसनावर कधीही झोपू नये.

नानुवंशं न पालाशे शयने वा कदाचन

अनुवंश किंवा पळसाच्या लाकडाच्या पलंगावर कधीही झोपू नये.

ब्राह्मणानां कृत्यजातमपवर्गफलप्रदम्

ब्राह्मणांच्या कर्तव्यांनी मोक्षाचे फळ मिळते.

स याति नरकान् घोरान् काकयोनौ च जायते

तो भयंकर नरकात जातो आणि कावळ्याच्या गर्भात जन्म घेतो.

तस्मात् कर्माणि कुर्वोत तुष्टये परमेष्ठिनः

म्हणून, परब्रह्माच्या संतोषासाठीच कर्म करावे.

पिण्डान्वाहार्यकं भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

पूर्वजांना भक्तीने अन्न अर्पण केल्याने भोग आणि मुक्ती हे दोन्ही फळ मिळतात.

अपराह्ने द्विजातीनां प्रशस्तेनामिषेण च

दुपारनंतर द्विजांना शुद्ध मांसासह अर्पण करणे योग्य आहे.