कूर्मपुराणम्

ईशानेनाथ वा रुद्रैस्त्र्यम्बकेन समाहितः

एकाग्रतेने, ईशान, रुद्र किंवा त्र्यंबक या मंत्रांचा उपयोग करावा.

उक्त्वा नमः शिवायेति मन्त्रेणानेन योजयेत्

'नमः शिवाय' हा मंत्र म्हणून, त्याचा योग्य प्रकारे उपयोग करावा.

निवेदयीत स्वात्मानं यो ब्रह्माणमितीश्वरम्

जो परमेश्वर ब्रह्म म्हणून सांगितला आहे, त्याला आपले स्वतःचे मन अर्पण करावे.

ध्यायीत देवमीशानं व्योममध्यगतं शिवम्

आपण आकाशाच्या मध्यभागी असलेल्या, सर्वांना मंगल करणाऱ्या, देवाधिदेव शंकराचे ध्यान करावे.

कुर्यात् पञ्च महायज्ञान् गृहं गत्वा समाहितः

मन एकाग्र करून, घरात प्रवेश केल्यावर, पाच महायज्ञ करावेत.

मानुष्यं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान् प्रचक्षते

माणसांसाठीचा यज्ञ आणि ब्रह्मयज्ञ हे पाच यज्ञांपैकीच मानले जातात.

कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्

माणसांसाठीचा यज्ञ केल्यावर, त्यानंतर आपल्याला स्वाध्याय करावा.

कुशपुञ्जे समासीनः कुशपाणिः समाहितः

कुशांच्या गादीवर बसून, हातात कुश घेऊन, मन एकाग्र ठेवावे.

वैश्वदेवं ततः कुर्याद् देवयज्ञः स वै स्मृतः

यानंतर वैश्वदेव यज्ञ करावा; हाच देवांसाठीचा यज्ञ म्हणून ओळखला जातो.

शालाग्नौ तत्र देवान्नं विधिरेष सनातनः

घरातील अग्नीत देवांसाठी अन्न अर्पण करावे; हाच सनातन नियम आहे.

भूतयज्ञः स वै ज्ञेयो भूतिदः सर्वदेहिनाम्

हा यज्ञ भूतयज्ञ म्हणून ओळखला जातो, जो सर्व सजीवांना पोषण देतो.

दद्याद् भूमौ बलिं त्वन्नं पक्षिभ्यो ऽथ द्विजोत्तमः

पक्ष्यांसाठी जमिनीवर अन्नाचा बळी द्यावा, हे श्रेष्ठ द्विजा.

भूतयज्ञस्त्वयं नित्यं सायं प्रातर्विधीयते

हा भूतयज्ञ रोज सकाळी आणि संध्याकाळी करावा.

नित्यश्राद्धं तदुद्दिष्टं पितृयज्ञो गतिप्रदः

नित्य श्राद्ध हे पितरांसाठीचे यज्ञ सांगितले आहे, जे कल्याणकारी आहे.

वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्

जो वेदांचा खरा अर्थ जाणतो अशा द्विजास हे अर्पण करावे.

मनोवाक्कर्मभिः शान्तमागतं स्वगृह ततः

मन, वाणी आणि कृती शांत ठेवून, आपल्या घरी परत यावे.

दद्यादतिथये नित्यं बुध्येत परमेश्वरम्

नेहमी पाहुण्याला काहीतरी द्यावे आणि परमेश्वराला ओळखावे.

पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते

हे विपुल आणि नाश करणारे असून, ते चार प्रकारचे सांगितले आहे.

अभ्यागतान् यथाशक्ति पूजयेदतिथिं यथा

आपल्याला जसे शक्य असेल तसे, आलेल्या पाहुण्याचे योग्य आदराने स्वागत करावे.

दद्यादन्नं यथाशक्ति त्वर्थिभ्यो लोभवर्जितः

हवे असणाऱ्यांना, आपल्या क्षमतेनुसार, लोभ न ठेवता अन्न द्यावे.

भुञ्जीत बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन्

नातेवाईकांसोबत, आदराने बोलत, अन्नाची निंदा न करता जेवावे.

भृञ्जीत चेत् स मूढात्मा तिर्यग्योनिं सगच्छति

पण जर तो मूढ मनाचा मनुष्य खाऊन घेतला, तर त्याला पशूंच्या गर्भात जन्म घ्यावा लागतो.

नाशयत्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा

देवतांची पूजा केल्याने पापं लवकर नष्ट होतात.

भुङ्क्ते स याति नरकान् शूकरेष्वभिजायते

तो खाऊन घेतल्यावर नरकात जातो आणि पुन्हा डुकरांच्या रूपात जन्म घेतो.

भुञ्जीत स्वजनैः सार्धं सयाति परमां गतिम्

आपल्या लोकांसोबत जेवला, तर तो श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचतो.

आसीनस्त्वासने शुद्धे भूम्यां पादौ निधाय तु

शुद्ध आसनावर बसून, पाय जमिनीवर ठेवावेत.

श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखाः

तो पश्चिमेकडे तोंड करून समृद्धीचं जेवण करतो, आणि उत्तरेकडे तोंड करून सत्याचं जेवण करतो.

उपवासेन तत्तुल्यं मनुराह प्रजापतिः

मनु, सृष्टीचे स्वामी, म्हणतात की हे उपवासासारखेच आहे.

आचम्यार्द्राननो ऽक्रोधः पञ्चार्द्रे भोजनं चरेत्

पाणी पिऊन, तोंड ओलं ठेवून, राग न ठेवता, पाच ओल्या पदार्थांसह जेवण करावं.