कूर्मपुराणम्

आस्थाय मानवं रूपं धर्मस्तैः संप्रवर्तितः

मानव रूप धारण करून, त्यांनी धर्माची स्थापना केली.

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत्

ही सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा करून, त्याने स्वतःला त्या कार्यात गुंतवले.

ततो ऽस्य जघनात् पूर्वमसुरा जज्ञिरे सुताः

मग त्याच्या कंबरेपासून प्रथम असुर नावाचे पुत्र उत्पन्न झाले.

सा तमोबहुला यस्मात् प्रजास्तस्यांस्वपन्त्यतः

ती रात्र अंधाराने भरलेली असल्यामुळे, त्या वेळी सर्व जीव झोपतात.

ततो ऽस्य मुखतो देवा दीव्यतः संप्रजज्ञिरे

मग त्याच्या तोंडातून देव जन्माला आले, जेव्हा तो तेजाने उजळला.

तस्मादहो धर्मयुक्ता देवताः समुपासते

म्हणून, धर्मयुक्त देवता त्याची भक्ती करतात.

पितृवन्मन्यमानस्य पितरः संप्रजज्ञिरे

जेव्हा त्याने स्वतःला पितर समजले, तेव्हा पितर जन्मले.

सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः सन्ध्या व्यजायत

त्याने भेदल्यावर तीच देह लगेच संध्या झाली.

तयोर्मध्ये पितॄणां तु मूर्तिः सन्ध्या गरीयसी

त्यात पितरांची मूर्ती, म्हणजे संध्या, सर्वांत मोठी आहे.

उपासते तदा युक्ता रात्र्यह्नोर्मध्यमां तनुम्

त्या वेळी, रात्रीशी एकरूप झालेले लोक दिवस-रात्रीच्या मधली मूर्ती पूजतात.

ततो ऽस्य जज्ञिरे पुत्रा मनुष्या रजसावृताः

मग त्याचे पुत्र, म्हणजे कामाने व्यापलेले मनुष्य, जन्मले.

ज्योत्स्त्रा सा चाभवद्विप्राः प्राक्सन्ध्या याबिधीयते

तीच प्रभा, हे ऋषींनो, जी प्रातःसंध्या म्हणून ओळखली जाते, निर्माण झाली.

मूर्ति तमोरजः प्रायां पुनरेवाभ्ययूयुजत्

त्याने पुन्हा अंधार व काम प्रधान अशी मूर्ती धारण केली.

पुत्रास्तमोरजः प्राया बलिनस्ते निशाचराः

त्याचे पुत्र, अंधार व काम प्रधान, हे बलवान निशाचर होते.

रजस्तमोभ्यामाविष्टांस्ततो ऽन्यानसृजत् प्रभुः

मग प्रभूंनी, काम व अंधार यांनी व्यापलेले इतरही निर्माण केले.

मुखतो ऽजान् ससर्जान्यान् उदराद्गाश्चनिर्ममे

त्याने काहींना आपल्या तोंडातून, तर काहींना पोटातून निर्माण केले.

औपध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे

त्याच्या केसांमधून फळे व मुळे खाणाऱ्या वन्य स्त्रिया जन्मल्या.

अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्

त्याच्या तोंडातून सर्वप्रथम यज्ञांमध्ये अग्निष्टोम निर्माण केला.

बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात्

तोंडाच्या उजव्या बाजूने बृहद्साम आणि उक्त निर्माण केले.

वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात्

तोंडाच्या पश्चिम बाजूने वैरूप आणि अतिरात्र निर्माण केले.

अनुष्टुभं सवैराजमुत्तरादसृजन्मुखात्

तोंडाच्या उत्तर बाजूने अनुष्टुभ आणि सवैराज निर्माण केले.

ब्रह्मणो हि प्रजासर्गं सृजतस्तु प्रजापतेः

ब्रह्मदेव, जो सर्व सृष्टीचे अधिपती आहेत, त्यांनी जीवांची निर्मिती सुरू केली.

ततो ऽसृजच्च भूतानि स्थावराणि चराणि च

मग त्यांनी स्थिर आणि चल अशी सर्व जीवसृष्टी निर्माण केली.

अव्ययं च व्ययं चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्

या सृष्टीत नाश न होणारे आणि नाश पावणारे, दोन्ही प्रकारचे, स्थिर आणि चल जीव आहेत.

तान्येव ते प्रपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः

हीच सर्व जीवमात्रे, पुन्हा पुन्हा निर्माण होत, शेवटी त्यांच्याकडेच परत जातात.

तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात् तत् तस्य रोचते

त्यांच्यात एकरूप झाल्यावर, ती सर्व त्यांच्याकडे परत येतात; म्हणूनच ते त्यांना प्रिय असतात.

विनियोगं च भूतानां धातैव विदधात् स्वयम्

सर्व जीवांचे कार्य स्वतः सृष्टीकर्ता ठरवतो.

वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः

सृष्टीच्या आरंभी, त्या महेश्वराने वेदातील शब्दांपासूनच त्यांची निर्मिती केली.

शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददात्यजः

रात्रीच्या शेवटी, अजन्मा परमेश्वर पुन्हा तीच जीवमात्रे त्यांना देतो.