कूर्मपुराणम्

द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः

द्विजांसाठी मद्य नेहमी टाळावे, हीच निश्चित मर्यादा आहे.

पीत्वा पतति कर्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद् द्विजः

मद्य पिल्यावर तो आपल्या कर्तव्यांपासून खाली पडतो आणि त्याच्याशी वागत येत नाही, हे द्विजांनो.

नाधिकारी भवेत् तावद् यावद् तन्न जहात्यधः

तोपर्यंत त्याला अधिकार मिळत नाही, जोपर्यंत तो ते पूर्णपणे सोडत नाही.

अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद् याति रौरवम्

जर ब्राह्मण निषिद्ध वस्तू प्यायला, तर तो रौरव नरकात जातो.

तदाचक्ष्वाखिलं कर्म येन मुच्येत बन्धनात्

कृपया ते सर्व कर्म सांग, ज्यामुळे मनुष्य बंधनातून मुक्त होतो.

अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां क्रमाद् विधिम्

ब्राह्मणांनी दररोज, योग्य क्रमाने, नियमाप्रमाणे कर्तव्ये पार पाडावी.

कायक्लेशं तदुद्भूतं ध्यायीत मनसेश्वरम्

शरीराच्या कष्टातून निर्माण झालेला, मनाचा स्वामी असलेल्या परमेश्वराचे ध्यान करावे.

स्नायान्नदीषु सुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि

शुद्ध नद्यांमध्ये, नियमाप्रमाणे शुद्धता करून, स्नान करावे.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत्

म्हणून सर्व प्रयत्नांनी सकाळचे स्नान करावे.

ऋषीणामृषिता नित्यं प्रातः स्नानान्न संशयः

सकाळच्या स्नानाने ऋषी नेहमी प्रसन्न होतात, यात शंका नाही.

ततो नैवाचरेत् कर्म अकृत्वा स्नानमादितः

म्हणून आधी स्नान न करता कोणतेही कर्म करू नये.

प्रातः स्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः

सकाळच्या स्नानाने पापे धुतली जातात, याबद्दल शंका नाही.

होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत्

विशेषतः होम आणि जपासाठी, म्हणून स्नान अवश्य करावे.

आर्द्रेण वाससा वाथ मार्जनं कापिलं स्मृतम्

ओले वस्त्र वापरून केलेले शुद्धीकरण 'कापिल' स्नान म्हणतात.

ब्राह्मादीनि यथाशक्तौ स्नानान्याहुर्मनीषिणः

ब्राह्म आणि इतर स्नान प्रकार ज्याची जशी क्षमता असेल त्याने करावीत, असे ज्ञानी लोक सांगतात.

वारुणं यौगिकं तद्वत् षोढा स्नानं प्रकीर्तितम्

वारुण आणि योगिक असे सहा प्रकारचे स्नान सांगितले आहेत.

आग्नेयं भस्मना पादमस्तकाद्देहधूलनम्

अग्नी स्नान म्हणजे राखेने पायापासून डोक्यापर्यंत शरीर स्वच्छ करणे.

यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद् दिव्यमुच्यते

सूर्यप्रकाशात आणि पावसात अंघोळ करणे हे दिव्य स्नान मानले जाते.

यौगिकं स्नानमाख्यातं योगो विष्णुविचिन्तनम्

योगिक स्नान म्हणजे विष्णूचे ध्यान करणे असे सांगितले आहे.

मनः शुचिकरं पुंसां नित्यं तत् स्नानमाचरेत्

जे स्नान मन शुद्ध करणारे आहे, ते नेहमी करावे.

प्रक्षाल्य दन्तकाष्ठं वै भक्षयित्वा विधानतः

नियमाने जेवून झाल्यावर दात घासायची काडी धुवावी.

मध्याङ्गुलिसमस्थौल्यं द्वादशाङ्गुलसंमितम्

ती काडी मधल्या बोटाएवढी जाडी आणि बारा बोटांची लांबी असावी.

अपामार्गं च बिल्वं च करवीरं विशेषतः

अपामार्ग, बेल आणि विशेषतः करवीर या काड्या योग्य मानल्या आहेत.

परिहृत्य दिनं पापं भक्षयेद् वै विधानवित्

त्या दिवशीची काडी टाकून, नियम जाणणाऱ्याने नवीन काडी चावावी.

प्रक्षाल्य भङ्क्त्वा तज्जह्याच्छुचौदेशे समाहितः

ती काडी धुऊन, तोडून, एकाग्रतेने स्वच्छ ठिकाणी टाकावी.

आचम्य मन्त्रवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः

नेहमी मंत्र म्हणत आणि वाणीवर संयम ठेवून आचमन करावे.

आपो हिष्ठा व्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः

पाणी हे व्याहृती, सावित्री आणि शुभ वारुण मंत्रांनी शुद्ध होते.

जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद् भास्करं प्रति तन्मनाः

मंत्र जपून, मन एकाग्र करून सूर्याला पाण्याचा अर्घ्य द्यावा.

प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेत् संध्यामिति श्रुतिः

तीन वेळा प्राणायाम करून, संध्येचे ध्यान करावे असे श्रुती सांगते.