कूर्मपुराणम्

ताम भगवान् ब्रह्मा सृजेमा विविधाः प्रजाः

तो भगवंत ब्रह्मा या विविध सृष्टीची निर्मिती करतो.

कपर्दिनो निरातङ्कांस्त्रिनेत्रान् नीललोहितान्

ज्यांचे जटा आहेत, जे निर्भय आहेत, तीन डोळ्यांचे आहेत, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचे आहेत.

प्रजाः स्त्रक्ष्ये जगन्नाथ सृज त्वमशुभाः प्रजाः

हे जगाच्या स्वामी, मी सृष्टी निर्माण करीन; तू अशुभ प्रजांची निर्मिती कर.

स्थानाभिमानिनः सर्वान् गदतस्तान् निबोधत

मी सांगतो तसे, सर्व स्थानांचे अधिपती कोण आहेत ते ऐका.

नद्यः समुद्राः शैलाश्च वृक्षा वीरुध एव च

नद्या, समुद्र, डोंगर, झाडे आणि औषधी वनस्पती.

अर्धमासाश्च मासाश्च अयनाब्दयुगादयः

पंधरवडे, महिने, अयन, वर्षे आणि युगे.

दक्षमत्रिं वसिष्ठं च धर्मं संकल्पमेव च

दक्ष, अत्रि, वसिष्ठ, धर्म आणि संकल्प.

शिरसो ऽङ्गिरसं देवो हृदयाद् भृगुमेव च

त्याच्या डोक्यातून अंगिरस देव उत्पन्न झाला; हृदयातून भृगु.

संकल्पं चैव संकल्पात् सर्वलोकपितामहः

आणि संकल्पातूनच संकल्प, जो सर्व लोकांचा पितामह आहे.

अपानात् क्रतुमव्यग्रं समानाच्च वसिष्ठकम्

त्याच्या अपानातून स्थिर क्रतु, आणि समानातून वसिष्ठ उत्पन्न झाले.

आस्थाय मानवं रूपं धर्मस्तैः संप्रवर्तितः

मानव रूप धारण करून, त्यांनी धर्माची स्थापना केली.

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत्

ही सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा करून, त्याने स्वतःला त्या कार्यात गुंतवले.

ततो ऽस्य जघनात् पूर्वमसुरा जज्ञिरे सुताः

मग त्याच्या कंबरेपासून प्रथम असुर नावाचे पुत्र उत्पन्न झाले.

सा तमोबहुला यस्मात् प्रजास्तस्यांस्वपन्त्यतः

ती रात्र अंधाराने भरलेली असल्यामुळे, त्या वेळी सर्व जीव झोपतात.

ततो ऽस्य मुखतो देवा दीव्यतः संप्रजज्ञिरे

मग त्याच्या तोंडातून देव जन्माला आले, जेव्हा तो तेजाने उजळला.

तस्मादहो धर्मयुक्ता देवताः समुपासते

म्हणून, धर्मयुक्त देवता त्याची भक्ती करतात.

पितृवन्मन्यमानस्य पितरः संप्रजज्ञिरे

जेव्हा त्याने स्वतःला पितर समजले, तेव्हा पितर जन्मले.

सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः सन्ध्या व्यजायत

त्याने भेदल्यावर तीच देह लगेच संध्या झाली.

तयोर्मध्ये पितॄणां तु मूर्तिः सन्ध्या गरीयसी

त्यात पितरांची मूर्ती, म्हणजे संध्या, सर्वांत मोठी आहे.

उपासते तदा युक्ता रात्र्यह्नोर्मध्यमां तनुम्

त्या वेळी, रात्रीशी एकरूप झालेले लोक दिवस-रात्रीच्या मधली मूर्ती पूजतात.

ततो ऽस्य जज्ञिरे पुत्रा मनुष्या रजसावृताः

मग त्याचे पुत्र, म्हणजे कामाने व्यापलेले मनुष्य, जन्मले.

ज्योत्स्त्रा सा चाभवद्विप्राः प्राक्सन्ध्या याबिधीयते

तीच प्रभा, हे ऋषींनो, जी प्रातःसंध्या म्हणून ओळखली जाते, निर्माण झाली.

मूर्ति तमोरजः प्रायां पुनरेवाभ्ययूयुजत्

त्याने पुन्हा अंधार व काम प्रधान अशी मूर्ती धारण केली.

पुत्रास्तमोरजः प्राया बलिनस्ते निशाचराः

त्याचे पुत्र, अंधार व काम प्रधान, हे बलवान निशाचर होते.

रजस्तमोभ्यामाविष्टांस्ततो ऽन्यानसृजत् प्रभुः

मग प्रभूंनी, काम व अंधार यांनी व्यापलेले इतरही निर्माण केले.

मुखतो ऽजान् ससर्जान्यान् उदराद्गाश्चनिर्ममे

त्याने काहींना आपल्या तोंडातून, तर काहींना पोटातून निर्माण केले.

औपध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे

त्याच्या केसांमधून फळे व मुळे खाणाऱ्या वन्य स्त्रिया जन्मल्या.

अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्

त्याच्या तोंडातून सर्वप्रथम यज्ञांमध्ये अग्निष्टोम निर्माण केला.

बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात्

तोंडाच्या उजव्या बाजूने बृहद्साम आणि उक्त निर्माण केले.