कूर्मपुराणम्

कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च

पारवा, टिटवी आणि गावातील कोंबडा हेही खाऊ नयेत.

शृगालं मर्कटं चैव गर्दभं च न भक्षयेत्

कोल्हा, माकड आणि गाढव हे खाऊ नयेत.

जलेचरान् स्थलचरान् प्राणिनश्चेति धारणा

पाण्यात आणि जमिनीवर राहणाऱ्या प्राण्यांबद्दल ही मर्यादा आहे.

भक्ष्याः पञ्चनखा नित्यं मनुराह प्रिजापतिः

पाच नखांचे प्राणी नेहमीच खाण्यास योग्य आहेत, असे मनु प्रजापती म्हणतो.

निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यस्तु नान्यथा

पण ते आधी देवांना आणि ब्राह्मणांना अर्पण केल्यावरच खावे, अन्यथा नाही.

वाध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनहंसपराजिताः

वाद्रीण पक्षी, बक आणि मासे खाण्यास योग्य आहेत, पण ते हरविल्यावरच.

मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणाय द्विजोत्तमाः

हे मासे खाण्यास योग्य आहेत, हे द्विजश्रेष्ठांनो, असे सांगितले आहे.

यथाविधि नियुक्तं च प्राणानामपि चात्यये

नियमाप्रमाणे, प्राणांना मोठा धोका असेल तरी, हे करण्याची परवानगी आहे.

औषधार्थमशक्तौ वा नियोगाद् यज्ञकारणात्

औषधासाठी, शक्ती नसल्यास, आज्ञेने किंवा यज्ञासाठी हे केले जाऊ शकते.

यावन्ति पशुरोमाणि तावतो नरकान् व्रजेत्

ज्या प्राण्याच्या अंगावर जितके केस असतात, तितक्या नरकांत जावे लागते.

द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः

द्विजांसाठी मद्य नेहमी टाळावे, हीच निश्चित मर्यादा आहे.

पीत्वा पतति कर्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद् द्विजः

मद्य पिल्यावर तो आपल्या कर्तव्यांपासून खाली पडतो आणि त्याच्याशी वागत येत नाही, हे द्विजांनो.

नाधिकारी भवेत् तावद् यावद् तन्न जहात्यधः

तोपर्यंत त्याला अधिकार मिळत नाही, जोपर्यंत तो ते पूर्णपणे सोडत नाही.

अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद् याति रौरवम्

जर ब्राह्मण निषिद्ध वस्तू प्यायला, तर तो रौरव नरकात जातो.

तदाचक्ष्वाखिलं कर्म येन मुच्येत बन्धनात्

कृपया ते सर्व कर्म सांग, ज्यामुळे मनुष्य बंधनातून मुक्त होतो.

अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां क्रमाद् विधिम्

ब्राह्मणांनी दररोज, योग्य क्रमाने, नियमाप्रमाणे कर्तव्ये पार पाडावी.

कायक्लेशं तदुद्भूतं ध्यायीत मनसेश्वरम्

शरीराच्या कष्टातून निर्माण झालेला, मनाचा स्वामी असलेल्या परमेश्वराचे ध्यान करावे.

स्नायान्नदीषु सुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि

शुद्ध नद्यांमध्ये, नियमाप्रमाणे शुद्धता करून, स्नान करावे.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत्

म्हणून सर्व प्रयत्नांनी सकाळचे स्नान करावे.

ऋषीणामृषिता नित्यं प्रातः स्नानान्न संशयः

सकाळच्या स्नानाने ऋषी नेहमी प्रसन्न होतात, यात शंका नाही.

ततो नैवाचरेत् कर्म अकृत्वा स्नानमादितः

म्हणून आधी स्नान न करता कोणतेही कर्म करू नये.

प्रातः स्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः

सकाळच्या स्नानाने पापे धुतली जातात, याबद्दल शंका नाही.

होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत्

विशेषतः होम आणि जपासाठी, म्हणून स्नान अवश्य करावे.

आर्द्रेण वाससा वाथ मार्जनं कापिलं स्मृतम्

ओले वस्त्र वापरून केलेले शुद्धीकरण 'कापिल' स्नान म्हणतात.

ब्राह्मादीनि यथाशक्तौ स्नानान्याहुर्मनीषिणः

ब्राह्म आणि इतर स्नान प्रकार ज्याची जशी क्षमता असेल त्याने करावीत, असे ज्ञानी लोक सांगतात.

वारुणं यौगिकं तद्वत् षोढा स्नानं प्रकीर्तितम्

वारुण आणि योगिक असे सहा प्रकारचे स्नान सांगितले आहेत.

आग्नेयं भस्मना पादमस्तकाद्देहधूलनम्

अग्नी स्नान म्हणजे राखेने पायापासून डोक्यापर्यंत शरीर स्वच्छ करणे.

यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद् दिव्यमुच्यते

सूर्यप्रकाशात आणि पावसात अंघोळ करणे हे दिव्य स्नान मानले जाते.

यौगिकं स्नानमाख्यातं योगो विष्णुविचिन्तनम्

योगिक स्नान म्हणजे विष्णूचे ध्यान करणे असे सांगितले आहे.