कूर्मपुराणम्

जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते

अशा माणसाचा हयातीत शूद्र होतो आणि मृत्यूनंतर कुत्रा म्हणून जन्म घेतो.

यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात्

जो दुसऱ्याच्या अन्नावर पोटभरून मरतो, त्याला त्या अन्नाच्या योग्यतेप्रमाणेच जन्म मिळतो.

गणान्नं गणिकान्नं च षण्ढान्नं चैव वर्जयेत्

समूहातून, वेश्या किंवा नपुंसक यांच्या हातचे अन्न टाळावे.

गान्धर्वलोहकारान्नं सूतकान्नं च वर्जयेत्

गंधर्व, लोहार किंवा बाळंतिणी यांच्या हातचे अन्नही टाळावे.

पौनर्भवच्छत्रिकयोरभिशस्तस्य चैव हि

पुन्हा लग्न केलेल्या स्त्रीचे, छत्री बनवणाऱ्याचे किंवा शापित व्यक्तीचे अन्नही वर्ज्य करावे.

चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दण्डिकस्य च

वैद्य, वेश्या किंवा दंडधारी यांच्या हातचे अन्नही टाळावे.

सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः

सोम विकणाऱ्याचे आणि विशेषतः कुत्र्यांसाठी स्वयंपाक करणाऱ्याचे अन्न टाळावे.

उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः

कंजूषाने टाकलेले किंवा उरलेले अन्न खाणाऱ्याचे अन्नही वर्ज्य करावे.

भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षुतम्

भीतीने, रडून, अपमानित किंवा थकलेल्या व्यक्तीचे अन्न टाळावे.

वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं श्वशुरस्य च

अयोग्यरीत्या शिजवलेले, मृताचे किंवा सासऱ्याचे अन्न वर्ज्य करावे.

कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा

विशेषतः कारागीरांचे आणि शस्त्र विकणाऱ्यांचे अन्न टाळावे.

विद्धप्रजननस्यान्नं परिवित्त्यन्नमेव च

ज्याच्या संततीला बाधा आली आहे किंवा जो दुःखाने वेढलेला आहे, त्याचे अन्न टाळावे.

गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम्

गुरूचे अन्नही जर योग्य संस्कार नसले, तर खाऊ नये.

यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नानि किल्बिषम्

जो दुसऱ्याचे अन्न खातो, तो त्या व्यक्तीचे पाप आपल्या अंगी घेतो.

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत्

ही सर्व अन्नपदार्थे शूद्रांसाठी आणि स्वतःला समर्पित करणाऱ्यांसाठीच योग्य आहेत.

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दत्त्वा स्वल्पं पणं बुधैः

शूद्रांसाठी योग्य असलेली ही अन्नपदार्थे, विद्वानांनी थोड्या मोबदल्यात द्यावी.

पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद् ग्राह्यं द्विजातिभिः

पिंड्याचा चोथा आणि तेल, हे द्विजांनी शूद्राकडून स्वीकारावे.

पलाण्डुं लशुनं शुक्तं निर्यासं चैव वर्जयेत्

कांदा, लसूण, आंबट पदार्थ आणि झाडांमधून निघणारे रस हे टाळावेत.

विलयं सुमुखं चैव कवकानि च वर्जयेत्

वाळलेले, कुरूप झालेले पदार्थ, तसेच कवक आणि बुरशी हेही खाऊ नयेत.

उदुम्बरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः

जो द्विज उडुंबर किंवा दुधी भोपळा खातो, तो धर्मातून खाली पडतो.

अनुपाकृतमांसं च देवान्नानि हवींषि च

कच्चे मांस, देवांसाठी दिलेले नैवेद्य आणि यज्ञातील हवि हे खाऊ नये.

नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत्

नीप, कपित्थ आणि प्लक्ष ही फळे विशेष काळजीने टाळावीत.

रात्रौ च तिलसंबद्धं प्रयत्नेन दधि त्यजेत्

रात्री तीळ मिसळलेले दही काळजीपूर्वक सोडावे.

क्रियादुष्टं भावदुष्टमसत्संसर्गि वर्जयेत्

कृतीने खराब झालेले, स्वभावाने वाईट किंवा अपवित्रांच्या संगतीने दूषित झालेले अन्न टाळावे.

श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चण्डालावेक्षितं तथा

कुत्र्याने हुंगलेले, पुन्हा शिजवलेले किंवा चांडाळाने पाहिलेले अन्न खाऊ नये.

अनर्चितं पुर्युं षितं पर्यायान्नं च नित्यशः

देवाला न अर्पण केलेले, शिळे किंवा उरलेले अन्न नेहमीच टाळावे.

मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च

माणसाने हुंगलेले किंवा कुष्ठरोग्याने स्पर्श केलेले अन्नही टाळावे.

मलबद्वाससा वापि परवासो ऽथ वर्जयेत्

मळकट कपडे घातलेल्या किंवा दुसऱ्याने स्पर्श केलेले अन्न टाळावे.

आविकं सन्धिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत्

मेंढीचे दूध आणि नुकतेच वासरू दिलेल्या जनावराचे दूध पिऊ नये, असे मनु म्हणतो.