कूर्मपुराणम्

नवमश्चैव कौमारः प्राकृता वैकृतास्त्विमे

नववी सृष्टी म्हणजे कुमारांची आहे; या सर्व सृष्टी नैसर्गिक आणि विकारी आहेत.

बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते मुख्याद्या मुनिपुङ्गवाः

हे श्रेष्ठ मुनी, मुख्य आणि इतर सृष्टी पूर्वीच बुद्धीपूर्वक घडतात.

ऋभुं सनात्कुमारं च पूर्वमेव प्रजापतिः

प्रजापतींनी पूर्वी ऋभू आणि सनत्कुमार यांची निर्मिती केली.

ईश्वरासक्तमनसो न सृष्टौ दधिरे मतिम्

त्यांचे मन परमेश्वराशी एकरूप झाले होते, म्हणून त्यांनी सृष्टीकडे लक्ष दिले नाही.

मुमोह मायया सद्यो मायिनः परमेष्ठिनः

परमेष्ठींच्या मायेमुळे ते त्वरित मोहात पडले.

नारायणो महायोगी योगिचित्तानुरञ्जनः

नारायण हा महान योगी आहे, तो योग्यांच्या मनात आनंद निर्माण करतो.

स तप्यमानो भगवान् न किञ्चित् प्रतिपद्यत

तो भगवंत कठोर तप करत असतानाही, त्याला काहीच मिळाले नाही.

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रु बिन्दवः

रागाने भरलेल्या त्याच्या डोळ्यांतून अश्रूच्या थेंबा पडले.

समुत्पन्नो महादेवः शरण्यो नीललोहितः

त्यातून महादेव उत्पन्न झाला, जो सर्वांचा आधार आहे, निळा आणि तांबडा रंगाचा.

यं प्रपश्यन्ति विद्वांसः स्वात्मस्थं परमेश्वरम्

ज्याला ज्ञानी लोक स्वतःमध्ये स्थिर असलेला, सर्वश्रेष्ठ ईश्वर म्हणून पाहतात.

ताम भगवान् ब्रह्मा सृजेमा विविधाः प्रजाः

तो भगवंत ब्रह्मा या विविध सृष्टीची निर्मिती करतो.

कपर्दिनो निरातङ्कांस्त्रिनेत्रान् नीललोहितान्

ज्यांचे जटा आहेत, जे निर्भय आहेत, तीन डोळ्यांचे आहेत, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचे आहेत.

प्रजाः स्त्रक्ष्ये जगन्नाथ सृज त्वमशुभाः प्रजाः

हे जगाच्या स्वामी, मी सृष्टी निर्माण करीन; तू अशुभ प्रजांची निर्मिती कर.

स्थानाभिमानिनः सर्वान् गदतस्तान् निबोधत

मी सांगतो तसे, सर्व स्थानांचे अधिपती कोण आहेत ते ऐका.

नद्यः समुद्राः शैलाश्च वृक्षा वीरुध एव च

नद्या, समुद्र, डोंगर, झाडे आणि औषधी वनस्पती.

अर्धमासाश्च मासाश्च अयनाब्दयुगादयः

पंधरवडे, महिने, अयन, वर्षे आणि युगे.

दक्षमत्रिं वसिष्ठं च धर्मं संकल्पमेव च

दक्ष, अत्रि, वसिष्ठ, धर्म आणि संकल्प.

शिरसो ऽङ्गिरसं देवो हृदयाद् भृगुमेव च

त्याच्या डोक्यातून अंगिरस देव उत्पन्न झाला; हृदयातून भृगु.

संकल्पं चैव संकल्पात् सर्वलोकपितामहः

आणि संकल्पातूनच संकल्प, जो सर्व लोकांचा पितामह आहे.

अपानात् क्रतुमव्यग्रं समानाच्च वसिष्ठकम्

त्याच्या अपानातून स्थिर क्रतु, आणि समानातून वसिष्ठ उत्पन्न झाले.

आस्थाय मानवं रूपं धर्मस्तैः संप्रवर्तितः

मानव रूप धारण करून, त्यांनी धर्माची स्थापना केली.

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत्

ही सृष्टी निर्माण करण्याची इच्छा करून, त्याने स्वतःला त्या कार्यात गुंतवले.

ततो ऽस्य जघनात् पूर्वमसुरा जज्ञिरे सुताः

मग त्याच्या कंबरेपासून प्रथम असुर नावाचे पुत्र उत्पन्न झाले.

सा तमोबहुला यस्मात् प्रजास्तस्यांस्वपन्त्यतः

ती रात्र अंधाराने भरलेली असल्यामुळे, त्या वेळी सर्व जीव झोपतात.

ततो ऽस्य मुखतो देवा दीव्यतः संप्रजज्ञिरे

मग त्याच्या तोंडातून देव जन्माला आले, जेव्हा तो तेजाने उजळला.

तस्मादहो धर्मयुक्ता देवताः समुपासते

म्हणून, धर्मयुक्त देवता त्याची भक्ती करतात.

पितृवन्मन्यमानस्य पितरः संप्रजज्ञिरे

जेव्हा त्याने स्वतःला पितर समजले, तेव्हा पितर जन्मले.

सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः सन्ध्या व्यजायत

त्याने भेदल्यावर तीच देह लगेच संध्या झाली.

तयोर्मध्ये पितॄणां तु मूर्तिः सन्ध्या गरीयसी

त्यात पितरांची मूर्ती, म्हणजे संध्या, सर्वांत मोठी आहे.