कूर्मपुराणम्

महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्

महायज्ञात रमणारा ब्राह्मण त्या श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचतो.

न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः

शरीराशिवाय रुद्र हा पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ म्हणून अस्तित्वात नाही.

न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्

धर्माशिवाय काम किंवा अर्थ मनातही आणू नये.

धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु

कारण धर्म हाच भगवंत, देव, आणि सर्व प्राण्यांचा मार्ग आहे.

न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्

कोणतीही वेद किंवा देवांची निंदा करू नये आणि तसे करणाऱ्यांसोबत राहू नये.

अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते

जो शिकवतो किंवा इतरांना ऐकवतो, त्याचा ब्रह्मलोकात सन्मान होतो.

नाहितं नाप्रियं वाक्यं न स्तेनः स्याद् कदाचन

कधीही कुणाला दुखावणारे किंवा अप्रिय बोलू नये आणि कधीही चोरी करू नये.

परस्यापहरञ्जन्तुर्नरकं प्रतिपद्यते

जो दुसऱ्याचे घेतो, तो नरकात जातो.

न चान्यस्मादशक्तश्च निन्दितान् वर्जयेद् बुधः

शक्ती नसली तरी दुसऱ्यामुळे निंदनीय कर्मे टाळू नयेत, असे ज्ञानी म्हणतात.

प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतिः

असा दुष्ट हेतू असलेला भिकारी त्या माणसाचा प्राणच काढून घेतो.

ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापद्यपि कदाचन

कधीही, अगदी मोठ्या अडचणीतसुद्धा, ब्राह्मणांची वस्तू घ्यायला नको.

देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत् ततः

देवतांची वस्तू सुद्धा नेहमी काळजीपूर्वक टाळावी.

अदत्तादानमस्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः

जे दिलं नाही ते घेणं म्हणजे चोरीच; असं मनू प्रजापती म्हणतो.

नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम्

फक्त एकाच माणसाकडून, परवानगी न घेता, वस्तू घेणं योग्य नाही.

धर्मार्थं केवलं विप्रा ह्यन्यथा पतितो भवेत्

हे ब्राह्मणांनो, फक्त धर्मासाठीच असं करावं; नाहीतर माणूस पापात पडतो.

क्षुधार्तैर्नान्यथा विप्रा धर्मविद्भिरिति स्थितिः

धर्म जाणणारे ब्राह्मण उपाशी असतील तेव्हाच असं करतात; अन्यथा नाही, हीच प्रथा आहे.

व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन् स्त्रीशूद्रदम्भनम्

व्रताच्या आडून पाप लपवून, स्त्रिया आणि शूद्रांना फसवतो.

छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति

फसवणुकीने केलं गेलेलं व्रत राक्षसांकडे जातं.

स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते

जो साधूंना लुबाडतो, तो पशूयोनीत जन्म घेतो.

सद्यः पतन्ति पापेषु कर्मणस्तस्य तत् फलम्

त्यांना लगेचच पापात पडावं लागतं; त्यांच्या कर्माचं हेच फळ आहे.

पञ्चरात्रान् पाशुपतान् वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्

पंचरात्र किंवा पाशुपत मतांची स्तुती सुद्धा बोलून करू नये.

द्विजनिन्दारतांश्चैव मनसापि न चिन्तयेत्

द्विजांचा अपमान करणाऱ्यांचा विचारही मनात करू नये.

कुर्वाणः पतते जन्तुस्तस्माद् यत्नेन वर्जयेत्

असं करणारा माणूस पापात पडतो; म्हणून हे टाळावं, हेच योग्य.

ज्ञानापवादो नास्तिक्यं तस्मात् कोटिगुणाधिकम्

ज्ञान नाकारणं, नास्तिकपणा, हे पाप कोटीपट जास्त आहे.

कुलान्यकुलतां यान्ति यानि हीनानि धर्मतः

धर्म सोडल्यामुळे कुळं नीच होतं.

कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

ब्राह्मणांचा अपमान केल्यामुळेही कुळं नीच होतं.

अश्रौतधर्माचरणात् क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

शास्त्रबाह्य धर्माचरण केल्याने कुळ लवकर नष्ट होतं.

विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

जेथे योग्य आचार पाळला जात नाही, तेथील कुटुंब लवकर नष्ट होते.

न शूद्रराज्ये निवसेन्न पाषण्डजनैर्वृते

शूद्राच्या राज्यात किंवा नास्तिकांनी भरलेल्या ठिकाणी राहू नये.