कूर्मपुराणम्

आचार्ये संस्थिते वापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्

आचार्याचे निधन झाल्यावर तीन रात्र अशौच पाळावे लागते.

हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्

या प्रसंगी राक्षस त्रास देतात, म्हणून या वेळा टाळाव्यात.

उपाकर्मणि कर्मान्ते होममन्त्रेषु चैव हि

मात्र, वेदाध्ययन सुरू करताना, कर्मसमाप्तीनंतर किंवा होममंत्रांच्या वेळी वेदाध्ययन करता येते.

अष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चातिवायति

अष्टका या दिवशी आणि वारा खूप जोरात असताना वेदाध्ययन करता येते.

न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु पर्वण्येतानि वर्जयेत्

इतर धर्मशास्त्रांमध्ये, सणाच्या दिवशी या नियमांचे पालन करावे लागते असे सांगितलेले नाही.

ब्रह्मणाभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम्

पूर्वी ब्रह्मदेवांनी शुद्ध मनाचे ऋषींना हे सांगितले होते.

स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः

जो असा भरकटलेला आहे आणि वेदाबाह्य आहे, त्याच्याशी द्विजांनी बोलू नये.

पाठमात्रावसन्नस्तु पङ्के गौरिव सीदति

फक्त पठनावरच थांबणारा, चिखलात अडकलेल्या गायीसारखा बुडतो.

ससान्वयः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते

अर्थ माहित असूनही, जो शूद्रासारखा वागतो, त्याला पात्रतेची प्राप्ती होत नाही.

युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणात्

शिस्तबद्ध असलेला, देह सुटेपर्यंत त्याची सेवा करावी.

अधीयीत सदा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः

नेहमीच, अखंड अभ्यास करत, ब्रह्मध्ये स्थिर आणि एकाग्र राहावे.

अभ्यसेत् सततं युक्ते भस्मस्नानपरायणः

शिस्तबद्ध राहून, नेहमीच सराव करावा आणि भस्मस्नानात मन लावावे.

स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः

स्वायंभुव मनूंनी जे सांगितले—

याति तत् पदमनामयं शिवम्

तो त्या सर्वोच्च, पवित्र आणि दोषरहित अवस्थेला पोहोचतो.

अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः

अर्थ समजून घेतल्यानंतर, श्रेष्ठ द्विजाने मग स्नान करावे.

चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति

व्रत पूर्ण करून, मन संयमित ठेवून आणि समर्थ असताना तो स्नानास पात्र होतो.

यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्

त्याने दोन यज्ञोपवीत, पाणी आणि कमंडलू जवळ ठेवावे.

रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः

सोन्याच्या कुंडल्या, वेद, केस व नख कापलेले आणि स्वच्छ असावे.

अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्

सोने वगळता, ब्राह्मणाने लाल नसलेली माळ घालावी.

न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति

संपत्ती असताना, त्याने जुने किंवा मळके कपडे घालू नयेत.

नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्

त्याने चपला, माळ किंवा पादत्राणे वापरू नयेत.

नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्

कपडे डाव्या खांद्यावर घालू नयेत, किंवा विकृत वस्त्र परिधान करू नये.

रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्

योग्य रूप व चिन्हांनी युक्त, आणि जन्मदोष नसलेली वस्त्रे घालावीत.

आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्

ब्राह्मणाने सद्गुणी आणि शुद्ध स्वभावाची पत्नी निवडावी.

वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु

त्याने नेहमी मन लावून निषिद्ध गोष्टी टाळाव्यात.

ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि

तो नेहमीच ब्रह्मचर्य पाळावा, जसे जन्मसमयीच्या विधीच्या दिवशी पाळतो.

व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्

स्नातकाने नेहमी व्रते आणि शुद्धीची कृत्ये पाळावीत.

अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्

जो हे करत नाही, तो लवकरच भयंकर नरकात पडतो.

कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च

त्याने गृहस्थधर्माची कृत्ये आणि संध्याकाळची उपासना करावी.