कूर्मपुराणम्

धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च नित्यशः

जे धर्म आणि पुण्याची इच्छा करतात, त्यांनी नेहमीच दुर्गंध येत असताना वेदाध्ययन करू नये.

अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च

कोणी रडत असेल किंवा लोक एकत्र जमले असतील, तेव्हा वेदाध्ययन करणे वर्ज्य आहे.

उच्छिष्टः श्राद्धबुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत्

अपवित्र असताना, जेवणानंतर किंवा श्राद्धाचे अन्न घेतल्यावर, मनातही वेदाध्ययनाचा विचार करू नये.

त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके

राजा, राहू किंवा जन्मामुळे आलेल्या अशौचाच्या काळात, तीन दिवस वेदपठण करू नये.

विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत्

विद्वान ब्राह्मणाच्या शरीरात अशौच असताना, तोपर्यंत वेदपठण करू नये.

नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यमेव च

मांस खाल्ल्यानंतर किंवा सुतक असलेल्या घरचे अन्न घेतल्यावर वेदाध्ययन करू नये.

अमावास्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यष्टमीषु च

अमावस्या, चतुर्दशी, पौर्णिमा आणि अष्टमी या दिवशी वेदाध्ययन करणे वर्ज्य आहे.

अष्टकासु त्वहोरात्रं ऋत्वन्त्यासु च रात्रिषु

अष्टका या दिवशी, दिवसा आणि रात्री, तसेच ऋतूच्या शेवटच्या रात्री वेदाध्ययन करू नये.

तिस्त्रो ऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेतु सूरिभिः

पंडितांनी कृष्णपक्षात तीन अष्टका असल्याचे सांगितले आहे.

कदाचिदपि नाध्येयं कोविदारकपित्थयोः

कधीही कोविदार किंवा कपीठ या झाडाखाली वेदाध्ययन करू नये.

आचार्ये संस्थिते वापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्

आचार्याचे निधन झाल्यावर तीन रात्र अशौच पाळावे लागते.

हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्

या प्रसंगी राक्षस त्रास देतात, म्हणून या वेळा टाळाव्यात.

उपाकर्मणि कर्मान्ते होममन्त्रेषु चैव हि

मात्र, वेदाध्ययन सुरू करताना, कर्मसमाप्तीनंतर किंवा होममंत्रांच्या वेळी वेदाध्ययन करता येते.

अष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चातिवायति

अष्टका या दिवशी आणि वारा खूप जोरात असताना वेदाध्ययन करता येते.

न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु पर्वण्येतानि वर्जयेत्

इतर धर्मशास्त्रांमध्ये, सणाच्या दिवशी या नियमांचे पालन करावे लागते असे सांगितलेले नाही.

ब्रह्मणाभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम्

पूर्वी ब्रह्मदेवांनी शुद्ध मनाचे ऋषींना हे सांगितले होते.

स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः

जो असा भरकटलेला आहे आणि वेदाबाह्य आहे, त्याच्याशी द्विजांनी बोलू नये.

पाठमात्रावसन्नस्तु पङ्के गौरिव सीदति

फक्त पठनावरच थांबणारा, चिखलात अडकलेल्या गायीसारखा बुडतो.

ससान्वयः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते

अर्थ माहित असूनही, जो शूद्रासारखा वागतो, त्याला पात्रतेची प्राप्ती होत नाही.

युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणात्

शिस्तबद्ध असलेला, देह सुटेपर्यंत त्याची सेवा करावी.

अधीयीत सदा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः

नेहमीच, अखंड अभ्यास करत, ब्रह्मध्ये स्थिर आणि एकाग्र राहावे.

अभ्यसेत् सततं युक्ते भस्मस्नानपरायणः

शिस्तबद्ध राहून, नेहमीच सराव करावा आणि भस्मस्नानात मन लावावे.

स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः

स्वायंभुव मनूंनी जे सांगितले—

याति तत् पदमनामयं शिवम्

तो त्या सर्वोच्च, पवित्र आणि दोषरहित अवस्थेला पोहोचतो.

अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः

अर्थ समजून घेतल्यानंतर, श्रेष्ठ द्विजाने मग स्नान करावे.

चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति

व्रत पूर्ण करून, मन संयमित ठेवून आणि समर्थ असताना तो स्नानास पात्र होतो.

यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्

त्याने दोन यज्ञोपवीत, पाणी आणि कमंडलू जवळ ठेवावे.

रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः

सोन्याच्या कुंडल्या, वेद, केस व नख कापलेले आणि स्वच्छ असावे.

अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्

सोने वगळता, ब्राह्मणाने लाल नसलेली माळ घालावी.